Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tevfik KOÇAK
Danışman: Nilüfer Tek
Özet:
Bu çalışma prostat kanseri (PCa) hastalarında beslenme ilişkili epigenetik faktörler ve yaşam biçimi değişikliklerinin tümör baskılayıcı genlerin (GSTP1, PTEN ve NKX3.1) ekspresyonuna etkilerini değerlendirmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Çalışmaya, 40 yaş üzeri patoloji sonucuna göre 41 prostat kanseri (malign prostat) olan ve 42 prostat kanseri olmayan (benign prostat) toplam 83 erkek birey dahil edilmiştir. Bireylere yüz yüze görüşme yöntemi ile tanımlayıcı bilgiler, fiziksel aktive düzeyleri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı belirleyicilerinin sorgulandığı anket formu uygulanmıştır. Ayrıca bireylerin üç günlük besin tüketim kayıtları ve özelleştirilmiş (210 madde) besin tüketim sıklığı sorgulanmıştır. Benign prostat grubunda GSTP1, PTEN ve NKX3.1 gen ekspresyon düzeyleri malign prostat grubuna göre daha yüksek olup, bunlardan GSTP1 ve NKX3.1 gen ekspresyon düzeyleri ise istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksektir (p≤0,001). Her iki grubu oluşturan bireylerde ise PTEN gen ekspresyonu, GSTP1 gen ekspresyonu ile pozitif yönde önemli bir ilişki göstermiştir (p<0,05). Bireylerin bel çevresi, Bel/Boy Oranı oranı ve BKİ sınıflamalarına göre gruplar arasında istatistiksel olarak önemli farklılık görülmüştür (p<0,05). Malign prostat grubun sirkadiyen ritim yaşam tarzı değişkenin optimizasyonu ile PTEN gen ekspresyonu arasında pozitif yönlü önemli ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Benign prostat grubun ise stres düzeyi ve sirkadiyen ritim yaşam tarzı değişkenlerinin optimizasyonu ile NKX3.1 gen ekspresyonu arasında pozitif ilişki bulunmuşken, uyku kalitesi ile GSTP1 gen ekspresyonu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Malign (%85,4) ve benign (%83,3) grup bireylerin çoğunluğunun Akdeniz diyet uyumunun düşük olduğu saptanmıştır (p>0.05). Malign prostat grubu bireylerin bitkisel protein, toplam posa ve B12 vitamini alımı benign prostat grubundaki bireylerden daha düşükken, hayvansal protein, rafine tahıllar ve ekmek, yumurta, şeker ve şeker eklenmiş içeceklerinin tüketim miktarının istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bununla birlikte diyetle ile makro ve mikro besin ögeleri alımları ile her iki grupta GSTP1ve NKX3.1 gen ekspresyon düzeyleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, GSTP1, PTEN ve NKX3.1 koruyucu genlerin ekspresyon düzeylerinin değişimi beslenme ve yaşam tarzı belirleyicileri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Diyetin bitkisel protein, posa, B12 vitamini gibi besin ögelerinin ve besin gruplarından özellikle meyve ve sebzelerin tüketiminin PCa kanserine karşı koyucu etki gösterdiği değerlendirilmiştir. Prostat kanserinin önlenmesi ve tedavisi için beslenme ve yaşam tarzı bileşenleri önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler : Prostat Kanseri, Gen Ekspresyonu, Beslenme, Yaşam tarzı