Artırılmış Gerçekliğin (AG) Kentsel Tasarımda Kullanımına Yönelik Bir Model Önerisi: Bizim Şehir Gaziantep Projesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURÇİN SEYMEN AKSU
Danışman: Özge Yalçıner Ercoşkun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde planlama disiplininde artık klasik yöntemler yetersiz kalmakta ve sanal ortamdaki artırılmış görünüm planlanan proje sunumlarına hem yeni bir boyut katmakta hem de birçok durumda projelerin daha anlaşılabilir olmasına olanak sağlamaktadır. Artırılmış gerçekliğin günümüzde sürdürülebilir kent planlama ve kentsel tasarım alanlarında uygulanabilirliği; teknik açıdan donanımlı bireyler (plancı, tasarımcı, mimar) ve yerel halk iletişimini güçlendirmesi, algılanabilirliği artırarak hem meslekler hem halkla ortak dil oluşumunu sağlaması, teknolojinin araçsal olarak kullanımının planlamanın dilini, algı düzeyini ve kentlerin sürdürülebilirliğini güçlendirmesi, tasarım sürecindeki noktalara teknoloji tabanlı bir çözüm getirebilmesi, devlet hizmetleri ile paydaşlar arası şeffaflığı geliştirmesi, planlama literatürüne bilimsel ve teknik açıdan katkı sağlaması ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemesi açısından oldukça önemli bir konudur. Geleceğin kentlerinde işbirlikçi yaklaşımı desteklemek ve sürdürülebilirliği sağlamak için artırılmış gerçeklik teknolojisinin geliştirdiği uygulama araçlarına ihtiyaç vardır. Bu nedenle araştırmanın amacı; kentsel tasarım ilkelerinin uygulanabilirliğinde artırılmış gerçekliğin potansiyellerini araştırmak ve buna yönelik katılımcı ve sürdürülebilirlik ilkelerini benimseyen yeni bir model geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda yöntem olarak nicel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Çalışma alanı olarak belirlenen Gaziantep Bizim Şehir Projesi Etap-1 Bölgesine ait kentsel tasarım projesinin önce iki boyutlu sunumu sonra artırılmış gerçeklik sunumu ile ön test-son test deneysel desen çalışması yapılarak teknik ekip (50 katılımcı) ve halk ekibi (50 katılımcı) için hem ayrı ayrı hem karşılaştırmalı katılım ve şeffaflık, algılanabilirlik, sürdürülebilirlik ve kullanım kolaylığına yönelik düzeyleri tespit edilmiştir. Verilerin karşılaştırmalı analizleri ve algı haritaları istatistiki yöntemler ile hazırlanmıştır. Sonuçlar, oluşturulan modelin; AG teknolojisi yardımıyla katılım düzeyini yükselten, çok katmanlı verileri (hem kent ölçeği hem bina ölçeği) görselleştirme imkânı veren, model içine akıllı kent donatılarını yerleştirerek sürdürülebilirlik algısı ve farkındalığını arttıran, bilgi eşitsizliğini azaltan, kentsel tasarım ilkeleriyle uyumlu olduğunu göstermektedir.