Üst ölçekli planlamada Ankara kenti imar planları ile su altyapı master planlarının karşılaştırmalı analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEVVAL ÖZTÜRK YAMAN
Danışman: BİROL KAYRANLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ankara kentinde üst ölçekli planlama süreçlerinde hazırlanan imar planları ile su altyapı master planları arasındaki ilişkinin mavi–yeşil altyapı yaklaşımı çerçevesinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın temel problemi, Ankara'da planlama belgelerinde doğal sistemlere yönelik kararların bulunmasına rağmen bu kararların uygulamaya yeterince yansıtılamaması ve imar planları ile su altyapı planlarının çoğunlukla birbirinden kopuk biçimde geliştirilmesidir. Araştırma, Ankara'nın erken Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uzanan planlama sürecini kapsamakta; 1924 Lösher Planı, Jansen Planı, Uybadin–Yücel Planı, 1990 Nazım İmar Planı ve 2023 Başkent Nazım İmar Planı ile ASKİ tarafından hazırlanan kanalizasyon, atıksu, yağmursuyu ve içmesuyu master planları birlikte incelenmektedir. Çalışma kapsamında plan raporları ve resmi belgeler üzerinde nitel içerik analizi gerçekleştirilmiş ve planların yeşil alan sistemi, dere koridorları, vadiler ve su yönetimi yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Ankara'da erken dönem planlarında güçlü bir mavi–yeşil omurga yaklaşımının bulunduğunu; ancak zamanla hızlı kentleşme, kurumsal eşgüdüm eksikliği ve uygulama sorunları nedeniyle bu yaklaşımın zayıfladığını ortaya koymaktadır. Dere yataklarının kapatılması, doğal drenaj sistemlerinin teknik altyapıya indirgenmesi ve planlarda öngörülen yeşil alan sürekliliğinin büyük ölçüde uygulamaya aktarılamaması, kentin ekolojik bütünlüğünü ve altyapı performansını olumsuz etkilemiştir. İmar planları ile su altyapı master planlarının farklı kurumlar tarafından, farklı zamanlarda ve bütüncül bir çerçeve olmaksızın hazırlanması, Ankara'da taşkın riski, su yönetimi sorunları ve ekolojik eşiklerin aşılması gibi problemlerin yapısal hâle gelmesine neden olmuştur. Çalışma sonucunda, mavi–yeşil altyapı yaklaşımının Ankara'da yalnızca çevresel bir politika değil, üst ölçekli planlama ile su altyapı yönetimini bütünleştiren stratejik bir planlama aracı olarak ele alınması gerektiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda tez, imar planları ile su altyapı master planlarının eşgüdümlü hazırlanmasına yönelik kurumsal, yönetsel ve mekânsal öneriler geliştirmekte ve planlama çalışmalarının kopuk yürütülmesinin kentsel ekoloji ve yaşam kalitesi üzerinde kalıcı etkiler yarattığını göstermektedir.