Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zeliha Duygu ÖZDAL
Danışman: Sevgi Takka
Özet:
Ondansetron hidroklorür, kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi operasyonlar sonrasında görülebilen bulantı ve kusmanın önlenmesi ve tedavisinde öncelikle hastane ortamında kullanılan antiemetik etkili bir ilaçtır. Türkiye ve dünya pazarında Ondansetron hidroklorür içeren oral ve intravenöz dozaj Şekilleri bulunmaktadır. Ondansetron hidroklorürün oral absorpsiyonu hızlı olmasına rağmen karaciğerde büyük oranda ilk geçiş etkisine uğraması sebebiyle oral biyoyararlanımı düşüktür. Ayrıca kısa yarılanma ömrüne sahip olması dozlama sıklığını artırmakta ve hasta uyuncunu düşürmektedir. Bu çalışmada Ondansetron hidroklorürün sürekli salım polimerik nanopartikül, lipozom ve lipit polimer hibrit nanopartikül (LPHNP) olmak üzere 3 farklı ilaç taşıyıcı sistem formülasyonları hazırlanmıştır. Hazırlanan formülasyonlar, partikül büyüklüğü ve dağılımı, zeta potansiyeli, enkapsülasyon etkinliği ve etken maddenin dozaj Şeklinden salımı in vitro çalışmalarla belirlenmiştir. Polimer miktarı, molekül ağırlığı, bileşimi, terminal fonksiyonel grubu, tipi, hazırlama yöntemi ve su fazının ph’sının polimerik nanopartikül formülasyonu üzerindeki etkileri incelenmiştir. Lipozom formülasyonlarında ise kullanılan fosfolipit türünün, fosfolipit/kolesterol oranının ve hidrasyon ortamının ph’sının etkisi incelenmiştir. LPHNP formülasyonlarında ise dış su fazı hacmi, fosfolipit türü, hazırlama yöntemi ve su fazının ph’sının etkisi değerlendirilmiştir. Optimum formülasyonların morfolojileri TEM ile görüntülenmiştir. L929 fibroblast hücreleri kullanılarak formülasyonların in vitro sitotoksisitesi belirlenmiştir. Ġn vitro çalışmalar sonucunda belirlenen optimum polimerik nanopartikül ve LPHNP formülasyonları Ondansetron hidroklorür içeren ticari ürün (Zofer®) Wistar cinsi albino sıçanlara subkütan yoldan tek doz uygulanmış ve farmakokinetik çalışmalar yapılmıştır. Ondansetron hidroklorür yüklü polimerik nanopartikül ve LPHNP formülasyonlarıyla ticari ürüne kıyasla daha yüksek plazma konsantrasyonuna ulaşıldığı ve plazmada daha uzun süre kaldığı görülmüştür. Bu çalışma ile Ondansetron hidroklorür yüklü polimerik nanopartikül ve LPHNP formülasyonlarının etkinlik ve güvenliği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler : Ondansetron hidroklorür, polimerik nanopartikül, lipozom, lipit polimer hibrit nanopartikül