Abamektin'in rat akciğer dokusu üzerine subakut etkisi ile melatonin'in koruyucu rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REFİK YASİN ŞİMŞEK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yusuf Kalender
Eş Danışman: Meltem Uzunhisarcıklı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Abamektin, güçlü antelmintik ve insektisidal aktivitesi nedeniyle yaygın olarak kullanılan bir pestisittir ve insan dahil olmak üzere hedef dışı organizmalar üzerinde toksik etkilere sahiptir. Fasulye, pamuk, fındık kültürü, mısır, narenciye, patates gibi mahsullerde ve evdeki zararlıların kontrolünde kullanımının yanı sıra sığır ve koyunlarda mide-bağırsak nematodları ve akciğer solucanlarıyla mücadelede sıklıkla kullanılmaktadır. Melatonin doğal bir nörohormondur ve güçlü antioksidan, anti-inflamatuar ve anti-apoptotik etkilere sahiptir. Bu tez çalışmasında abamektinin ratların akciğer dokusunda toksik etkileri üzerine melatoninin olası koruyucu etkileri değerlendirilmiştir. Bu amaçla 24 rat kontrol grubu, melatonin grubu (10 mg/kg/gün), abamektin grubu (0,5 mg/kg/gün) ve melatonin (10 mg/kg/gün) + abamektin (0,5 mg/kg/gün) grubu olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. Test maddelerinin uygulamaları 28 gün boyunca hergün gavaj yoluyla gerçekleştirilmiştir. Uygulama periyodunun sonunda, ratlardan alınan akciğer dokularında malondialdehit (MDA) seviyesi ve endojen antioksidan enzim aktiviteleri [süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon-S-transferaz (GST), glutatyon peroksidaz (GPx)] değerlendirilmiştir. Abamektin uygulanan ratların akciğer dokusunda MDA seviyesinin arttığı ve antioksidan enzim aktivitelerinin azaldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte abamektin ile birlikte melatonin takviyesi abamektinin neden olduğu oksidatif stres parametrelerindeki değişiklikleri tersine çevirmiştir. Aynı zamanda abamektin akciğer dokusunda interalveaolar septumda kalınlaşma, hemoraji, inflamatuar hücre infiltrasyonu, bronşiyal epitelde dejenerasyon, amfizematöz değişiklikler gibi histopatolojik değişikliklere neden olmuştur. Melatonin abamektinin akciğer dokusunda neden olduğu patolojik değişiklikleri hafifletmiştir. Sonuç olarak ekzojen melatonin takviyesi abamektinin ratların akciğer dokusunda neden olduğu toksik etkileri hafifletmiştir.