Öğretmenlerde İş Stresinin İş Doyumu ve İşe Yabancılaşma Üzerine Etkisi: Ankara Yenimahalle İlçesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHAR TİPİ
Danışman: Feyzi Uluğ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Ankara ili Yenimahalle İlçesi'ndeki devlet okulların ortaokul ve lise kısımlarında görev yapan öğretmenlerin iş stresinin, iş doyumu ve işe yabancılaşma üzerindeki etkisini, birbirleri ile etkileşim düzeylerini tespit etmek ayrıca öğretmenlerin iş stresi ve iş doyumu düzeylerinin işe yabancılaşma düzeyleri üzerindeki ilişkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmanın evreni Ankara ili Yenimahalle ilçesindeki ortaokul ve lisede görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Örneklemi, basit tesadüfi örnekleme yolu ile belirlenen toplam 372 öğretmen oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "İş Stresi Ölçeği" "İş Doyumu Ölçeği" ve "İşe Yabancılaşma Ölçeği", kullanılmıştır. Ayrıca demografik özellikler içeren kişisel bilgi formu ankete eklenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, bağımsız t testi, Varyans analizi (ANOVA) testi, Sidak ikili karşılaştırma testi, SPSS 22.0 paket programı ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Öğretmenlerin iş stresi düzeyinin orta düzeyde, iş doyumu düzeylerinin orta düzeyin üzerinde bir seviyede olduğu, iş stresinin içsel, dışsal ve genel iş doyumunu negatif düzeyde anlamlı şekilde etkilediği, yabancılaşma düzeyinin ise orta düzeyin altında olduğu tespit edilmiştir. İşe yabancılaşmanın, iş doyumu ve alt bileşenlerinden olan içsel doyum ile yüksek düzeyde ilişkili olduğu, öğretmenlerin içsel doyum düzeylerinin yüksek olmasının işe yabancılaşma düzeyleri üzerinde düşürücü etkisi olduğu bulunmuştur. İş stresi, işe yabancılaşma ile çok güçlü düzeyde ilişki içinde olmasa da içsel ve dışsal doyum üzerinde negatif etkiye sahip olduğu görülmüştür. İş stresi direkt olarak işe yabancılaşma düzeylerini artırmasa da içsel ve dışsal doyum düzeylerini azaltıp öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerini yükseltmektedir. Ayrıca öğretmenlerin cinsiyetleri, medeni durumları, eğitim düzeyleri ve yaşlarının işe yabancılaşma düzeylerine anlamlı düzeyde etki etmediği görülmüştür. Öğretmenlerin gelir düzeyleri, çalışma kıdem yılları işe yabancılaşma düzeyleri üzerinde kısmen etkili olduğu ve öğretmen özelliklerinin öğretmenlerin okula yabancılaşma düzeyleri üzerinde etkili oldukları bulunmuştur. Çalışma verilerine göre, öğretmenlerin iş stresinin, iş doyumu ve işe yabancılaşma üzerine belirgin düzeyde olmasa da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkili olduğu saptanmıştır.