Ortaokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜ GÜLSÜM AKSU
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, ortaokulda görev yapan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının derinlemesine incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda ortaokulda görev yapan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışının boyutlarına ilişkin davranışları nasıl sergilediği, öğretmenleri örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeye teşvik eden kişisel ve örgütsel faktörlerin neler olduğu, okul müdürlerinin davranış ve uygulamalarının öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının kişisel, mesleki ve örgütsel çıktılarının neler olduğu ve öğretmenlerin okulda sergiledikleri örgütsel vatandaşlık davranışlarının nasıl geliştirileceği ve teşvik edileceğine yönelik araştırmaya katılan öğretmenlerin önerileri incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıları belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme tekniklerine başvurulmuştur. Araştırmacı tarafından hazırlanan "Katılımcı Belirleme Formu" okul yöneticileri ve zümre başkanlarına gönderilmiştir. Yapılan geri dönüşler kanalıyla görüşme yapılacak katılımcılar belirlenmiştir. Araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze ya da çevrim içi görüşmeler yoluyla katılımcılardan veri elde edilmiştir. Toplanan veriler, betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan ortaokulda görev yapan öğretmenler, örgütsel vatandaşlık davranışının boyutlarına ilişkin davranışlar sergilemektedir. Araştırmada öğretmenleri örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeye teşvik eden unsurların daha çok bireysel motivasyon ve vicdan olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenleri örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemeye teşvik eden örgütsel faktörlerin ise daha çok okul iklimi, mesleğe karşı tutumlar ve iş doyumu ile okul yöneticisinin davranışları ve uygulamaları olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmada öğretmenler örgütsel vatandaşlık davranışlarının, okul yöneticisinin daha çok bireysel yaklaşımından ve üslubundan, okulda adaleti sağlamaya yönelik tutumundan ve liderlik özelliklerinden etkilendiğini dile getirmiştir. Araştırma verilerine göre, öğretmenlerin sergiledikleri örgütsel vatandaşlık davranışlarının kişisel ve mesleki çıktılarından öne çıkanları mutluluk, motivasyon, kişisel saygınlık, iş doyumu ve mesleki tecrübedir. Sergilenen bu davranışların örgütsel çıktılarından öne çıkanları ise öğrenci motivasyonunu artırma, akademik başarıyı artırma, okul aile iş birliğini geliştirme, olumlu bir okul iklimi oluşturma ve öğrencinin okula uyumunu artırmadır. Araştırma sonunda öğretmenler okulda örgütsel vatandaşlık davranışlarının teşvik edilmesine yönelik önerilerde bulunmuştur. Bu önerilerden başlıcaları takdir edilme, yöneticiler tarafından motive edilme ve desteklenme, mesleğe saygınlık kazandırılması ve maddi olarak ödüllendirilme isteğidir.