Anadolu selçukluları ve beylikler dönemine ait ahşap minberlerin malzeme, yapım tekniği ve süsleme özelliklerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ayten AKSU

Danışman: Cevdet Söğütlü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi ahşap sanatının karakteristik özelliklerini taşıyan 8 adet (Afyon Ulu, Konya Alâeddin, Ankara Arslanhane, Birgi Ulu, Çorum Ulu, Divriği Ulu, Beyşehir Eşrefoğlu ve Siirt Ulu) camilerinin ahşap minberi; malzeme, boyut, yapım tekniği ve süsleme özellikleri bakımından incelenmiştir. Bu amaca uygun olarak geliştirilen Envanter Formuna, minberlere ilişkin detaylı bilgiler kaydedilmiş ve fotoğraf ile belgeleme yapılmıştır. Elde edilen veriler, literatür ile mukayeseli olarak değerlendirilmiş ve minberlerin ölçekli teknik resimleri oluşturulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, ahşap malzeme olarak çoğunlukla ceviz kullanıldığı, Siirt Ulu Camii ve Divriği Ulu Camii minberi dışındaki minberlerin hala kullanılmakta olduğu, minberlerin yapımında gerçek ve taklit kündekâri, kafes işi kündekâri tekniği uygulandığı, görünen yüzeylerde ise geometrik, rumi, palmet ve lotus motifleri kullanıldığı belirlenmiştir. Minberlerin yüzeylerinde doku kayıpları, aşınma, gevşeme, yarılma ve renk değişimleri (ağarma, matlaşma, solma vb.) olduğu, incelenen tüm minberlerin farklı bölümlerinde sonradan eklemeler yapıldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler : Selçuklu Dönemi, Ahşap Sanatı, Süsleme, Minber, Konstrüksiyon