Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Rabia ZORLULAR
Danışman: Bülent Elbasan
Özet:
Bu çalışma unilateral serebral palsili bireylerde eksternal ve internal dikkat odağı ile oluşturulan tedavi programının yürüyüş ve denge fonksiyonlarına etkilerinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya dâhil edilen bireyler, eksternal dikkat odağı (n:12) ve internal dikkat odağı (n:12) ile oluşturulmuş egzersiz programı için rasgele iki gruba ayrıldı. Egzersizler 6 hafta boyunca, haftada 3 kez ve her bir seans ortalama 40 dk sürecek şekilde planlandı. Bireyler eş zamanlı olarak konvansiyonel fizyoterapi ve rehabilitasyon programına devam etti. Çalışmaya katılan bireyler tedavi öncesinde ve 6 haftalık tedavi sonrasında değerlendirildi. Alt ekstremite kas tonusu Modifiye Ashworth Skalası ile, eklem hareket açıklığı universal gonyometre ile değerlendirildi. Denge performans değerlendirmesi, Tek Ayak Duruş Testi, Pediatrik Denge Ölçeği, Fonksiyonel Uzanma ve Gövde Kontrol Ölçüm Skalası ile yapıldı. Yürüyüşün spatiotemporal özelliklerini değerlendirmek için C-Mill VR+ yürüme sistemi kullanıldı. Aktivite ve el fonksiyonlarının değerlendirmeleri Jebsen Taylor El Fonksiyon Testi ve Abilhand-Kids ile yapıldı. Selektivite değerlendirmesinde, Alt Ekstremite Selektif Kontrol Skalası uygulandı. Katılım ise Pediatrik Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği ile değerlendirildi. Tedavi öncesi ve sonrası değerlendirmelerde gruplar içinde anlamlı gelişmeler bulunurken, gruplar arasındaki zaman bazlı gelişim farklarını tespit etmek için zaman*grup etkileşimli analizler yapıldı. Analizler sonucunda plantar fleksiyon kas tonusunda eksternal dikkat odağı egzersiz grubu lehine zaman*grup etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Araştırma bulgularında, zaman*grup etkileşiminde, eksternal dikkat odaklı egzersiz grubu lehine, yürüyüşün spatiotemporal özelliklerinde (duruş fazı, adım uzunluğu, adım genişliği), tek ayak duruş süresinde, pediatrik denge ölçeği toplam skorunda, statik oturma ve dinamik oturma skorlarında istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü (p<0,05). Ayrıca zaman*grup etkileşimlerinde, el fonsiyonları açısından obje toplama, yemek yeme, dama taşları üst üste dizme, cisim toplama parametrelerinde ve Abilhand-kids puanında eksternal dikkat odağı grubu lehine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Benzer olarak, hareket ve fonksiyonel bağımsızlık skorlarında eksternal dikkat odağı grubu lehine anlamlı artış görüldü (p<0,05). Sonuç olarak, eksternal dikkat odaklı egzersiz programının, internal dikkat odağına kıyasla yürüme ve denge parametrelerinin yanı sıra el fonksiyonları ve fonksiyonel bağımsızlık üzerine de etkili olduğu bulundu. Dolayısıyla, unilateral serebral palsili bireylerde egzersiz esnasında dikkat odağı talimatı oluşturacak geribildirimlerin olumlu etkilerinin yanısıra, bu geribildirimlerin eksternal dikkat odağı oluşturacak biçiminde verilmesinin daha yararlı olabileceği düşünüldü.
Anahtar Kelimeler : Unilateral serebral palsi, eksternal dikkat odağı, internal dikkat odağı, yürüyüş, denge