Glutensiz ve Yüksek Glutenli Beslenme Modelinin Ovaryum ve Uterus Dokularına Etkilerinin KISS1R ve KISS1 Ekspresyonları Üzerinden İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ülkü İrem YILMAZ

Danışman: Cemile Merve Seymen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, diyet gluten içeriğindeki sapmaların ovaryum ve uterus dokuları üzerindeki yapısal ve moleküler etkilerinin araştırılması amaçlandı. Bu amaçla 18 erişkin dişi Wistar albino rat; Kontrol, Glutensiz Diyet ve Yüksek Glutenli Diyet olmak üzere üç gruba ayrıldı ve 60 gün süreyle ilgili diyet protokolleriyle beslendi. Deney sonunda ovaryum ve uterus dokuları; histopatolojik değerlendirme için Hematoksilen-Eozin boyama, KISS1/KISS1R protein ekspresyonunun belirlenmesi için immünohistokimyasal boyama ve KISS1/KISS1R gen ekspresyonunun değerlendirilmesi için RT-qPCR yöntemiyle incelendi. Gruplar arasında vücut ve organ ağırlıkları açısından anlamlı fark saptanmadı. Buna karşın, özellikle Glutensiz Diyet grubunda belirgin olmak üzere doku düzeyinde değişiklikler izlendi. Ovaryumda folikülogeneziste bozulma, oositlerde dejeneratif değişiklikler, vasküler bozukluklar ve atretik folikül sayısında artış gözlendi. Yüksek Glutenli Diyet grubunda ovaryumdaki histopatolojik değişiklikler daha sınırlı olup medullaya yakın alanlarda hafif konjesyonla sınırlı kaldı. Atretik folikül sayısı, Glutensiz Diyet (p<0,01) ve Yüksek Glutenli Diyet (p<0,05) gruplarında Kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti. Glutensiz Diyet grubunda ovaryal KISS1 immünreaktivitesi anlamlı düzeyde azalırken (p=0,0003), KISS1R ekspresyonundaki artış olası telafi edici bir yanıtı düşündürdü. Uterus dokusunda, Glutensiz Diyet grubunda lümen epitelinde disorganizasyon ve hücresel dejenerasyon; Yüksek Glutenli Diyet grubunda ise vasküler dilatasyon ve konjesyon izlendi. Uterin KISS1 ekspresyonu her iki deney grubunda azalırken, KISS1 protein ekspresyonundaki anlamlı azalma özellikle Yüksek Glutenli Diyet grubunda belirgindi (p=0,0003). Sonuç olarak, diyet gluten içeriğindeki sapmaların klinik belirti oluşturmaksızın dişi üreme dokularında yapısal ve KISS1/KISS1R sistemiyle ilişkili moleküler değişikliklere yol açabileceği düşünülmektedir.