Sultan Abdülaziz devri Osmanlı Kara ordusu (1861-1876)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, YAKINÇAĞ TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UĞUR ÜNAL

Danışman: NECDET HAYTA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarihte kurulmuş olan tüm Türk devletleri gibi Osmanlı da, askerû yapı vegücünü koruyarak sürekli güçlendirmeye çalışmıştır. Özellikle XVIII. yüzyılsonlarından Sultan Abdülaziz (1861-1876) dönemine kadar Osmanlı Devleti'ninkara kuvvetleri teşkilatı, hızlı bir değişim ve gelişim sürecine girmiştir. Bu süreçteYeniçerilik sisteminin kaldırılması ile daha modern ve millû bir ordunun teşekkülügayretleri başlamıştır.Sultan Abdülaziz, Osmanlı kara kuvvetlerinin millûleştirilmesi, sayısal artışıve askerû sanayiin modernizasyonu konusunda daha önceki ıslahatları dikkatealarak geleceğe yönelik önemli adımlar atmıştır. 21 Haziran 1869 nizamnâmesiile Osmanlı kara kuvvetleri; Nizâmiye, Redif ve Müstahfız olmak üzere üç kısmaayrılmış ve daha önce 12 sene olan askerû mükellefiyetlik süresi 20'yeçıkartılarak asker sayısı artırılmak istenmiştir.Mart 1870'ten itibaren yürürlüğe giren 77 maddelik yeni kur'akanunnâmesi ile de, askerliğe alınma şart ve kuralları yeniden belirlenmiştir:Buna göre, bütün Müslüman ahâlû şahsen askerlik hizmeti ile mükellef tutulmuş,Osmanlı kara kuvvetleri 6 orduya ayrılmıştır. Sultan Abdülaziz devri sonlarınagelindiğinde kara kuvvetleri neferlerinin adedi 600.000'e ulaşmıştır.Sultan Abdülaziz devrinde askerû teknolojinin yakalanması konusundadevletin takip ettiği politikanın istenilen seviyede gerçekleştiği söylenebilir. ZiraAbdülaziz, tüm ekonomik sıkıntılara rağmen kişi ve şirketlere borçlanma ile yeniaskerû teçhûzâtların Avrupa ülkelerinden satın alınmasına, bazılarının Osmanlıfabrikalarında üretilmesine, hammaddelerin işlenmesine ve askerler içindemiryolları yapımına önem vermiştir.Osmanlı Devleti'nde askerliğin tüm vatandaşların mükellef tutulduğu biryapıya kavuşmasında, askerû kurum ve eğitim merkezlerinin güçlendirilmesinde,Osmanlı kara ordusu sayısının artırılması ve modernizasyonunda, dış sorunlarındaha az yaşandığı Sultan Abdülaziz devrinde önemli adımlar atılmıştır.