Seyircilere göre futbolda saldırganlığı teşvik eden faktörler üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÖZMADEN
Danışman: İBRAHİM YILDIRAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; futbol sporuyla doğrudan ilişkili referans gruplarım oluşturan, medya, seyirci, antrenör, futbolcu, kulüp yöneticileri, güvenlik güçleri, hakem ve Futbol Federasyonu ile bu faktörlerin davranışlarının futbolda seyirci saldırganlığı üzerine etkilerini seyirci perspektifinden hareketle araştırmaktır. Araştırmanın evrenini 2001-2002 sezonunda Süper Ligde mücadele eden futbol takımlarının seyircileri, örneklemini ise Süper Ligde yer alan yedi takımın, sekiz müsabakasını izleyen ve tesadüfi yöntemle seçilen 2380 seyirci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, seyircilerin demografik bilgileri ile birlikte, futbolda farklı referans gruplarının seyirci saldırganlığı üzerinde hangi düzeyde etkili olduklarını belirlemeye yönelik 74 maddeden oluşan 21 soruluk bir anket uygulanmıştır. Ankara'da aynı sezon içerisinde oynanan bir süper lig müsabakasında pilot uygulama yapılarak anketin güvenirliği Cronbach Alpha tekniği ile denenmiş ve iç tutarlılık katsayısı.94 olarak hesaplanmıştır. Anketlerden elde edilen verilerin değerlendirilmesinde yüzde, frekans dağılımları ile yaş, öğrenim ve meslek değişkenine göre farklılıklar için Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova) kullanılmış, anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Tukey HSD çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 11.0 istatistik programı kullanılmıştır. Çalışma kapsamına alman futbol seyircilerine göre farklı referans grupları seyirci saldırganlığı üzerinde doğrudan "etkili" ya da "çok etkilfdir. Çok etkili dışsal etkenler olarak Hakemler (x=4.38) ve Rakip Seyirciler (x=4.37) gösterilirken, Spor Medyası (x=4.15), Futbol Federasyonu (x =3.97), Futbolcular (x=3.82) ve Kulüp yöneticileri (x=3.75) izlemektedir. "Etkili" faktörler arasında etki düzeyleri en düşük olanları ise Güvenlik Güçleri (x=3.62) ve Antrenörler (x=3.44) oluşturmaktadır. Referans gruplarının seyirci saldırganlığını artırdığı düşünülen ilgili davranışları incelendiğinde, spor medyası davranışlarında "kulüp, takım ve futbolcular hakkında kışkırtıcı açıklama ve yazılar" (x=4.15) ile "doğrudan seyircileri hedef alan kışkırtıcı açıklama ve yazüaf'ın (x=4.14) "etkili" bulunduğu görülmektedir. Rakip seyirci davranışlarından "kendilerine çirkin tezahürat ve/veya saldırılar" ile "yönetici, antrenör ve futbolcularına çirkin tezahürat veya saldırılar" davranışlarının seyirci saldırganlık üzerinde "çok etkili" (x=4.37;4.23) olduğu anlaşılmaktadır. Rakip antrenörlerin "gol sonrası tahrik edici davranışları" (x=4.14) ve "taraftara karşı kışkırtıcı davranışları" (x=4.12) ile taraftarı olunan takım antrenörünün "yanlış kadro kurması" (x=3.80) davranışının da "etkili" olduğu görülmektedir. Taraftan olunan takım futbolcularının "kötü futbol oynamaları" (x=4.03), seyirci saldırganlığında "etkili" bulunurken; rakip takım futbolcularının "gol sonrası ya da maç genelinde seyirciyi tahrik edici davranışları" (x=4.43) ve "yıldız futbolcularına karşı sert oynamalar (x=4.23) "çok etkili" faktör olarak değerlendirilmektedir. Kulüp yöneticilerinin "rakip seyircilere karşı kendi amigo ve seyircilerini tahrik edici davranışlar" ve "saldırgan seyircileri destekleyici (bilet, para, iş vb.) davranışlar" "etkili" düzeyde aynı değerleri alırken (x=3.95), güvenlik güçlerinin "gerekmediği halde zor kullanımlar" (x=4.03) davranışı "etkili" görülmektedir. Hakemlerin "futbolculara haksız kart göstermesi ve aleyhte kararlar vermeleri" (x=4.41), "rakip futbolcular korur davranışlar içinde olmalar" (x=4.29) ve 'Halamlarının daha önce yönettikleri maçlarında taraflı davranmış olmalar" (x=4.28) seyirci saldırganlığı üzerinde "çok etkili" davranışlar olarak bellenmiştir. Futbol Federasyonu tarafından "politik etki ya da baskılarla baza takımların kollanması" davranışı da aynı şekilde seyirci saldırganlığında "çok etkili" (x=4.23) görülmektedir. Genellikle seyirci kaynaklı olarak değerlendirilen seyirci saldırganlığı üzerinde, aslında futbol sporunu kuşatan tüm dışsal grupların doğrudan etkili olduklar görülmektedir. Araştırma bulgularına göre, neden değil daha çok sonuç olarak görülebilecek seyirci saldırganlığına karşı alınacak tedbirlerin, etkili unsurlar olarak, özellikle hakem, medya, futbolcu, kulüp yöneticisi, Futbol Federasyonu ve güvenlik güçleri de göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerekmektedir.