Kavram Haritası ile Desteklenmiş Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisinin İlkokul 4.Sınıf Öğrencilerinin Fen Bilimleri Dersindeki Başarısına Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Musa Polat

Danışman: Melek Çakmak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, Kavram Haritası ile Desteklenmiş Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisinin (KHDSYÖS) ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersindeki başarısına etkisini belirlemektir. Araştırma 3x2 çok faktörlü desende tasarlanmıştır. Ayrıca araştırma ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen niteliği taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu MEB'e bağlı iki ilkokulda birbirine denk olduğu belirlenen altı sınıftaki toplam 210 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın nitel verileri Deney-1 (D1) grubundan maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 12 öğrenciden elde edilmiştir. Denel işlem sürecinde denk gruplardan seçkisiz olmayan örnekleme tekniği ile belirlenen Okul 1'deki (O1) D1 grubunda Fen Bilimleri dersinde KHDSYÖS, Deney-2 (D2) grubunda yalnızca Sunuş Yoluyla Öğretim Stratejisi (SYÖS), Kontrol (K) grubunda ise Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programına (2018) göre öğretmenin planladığı şekilde öğretim yapılmıştır. Aynı çalışmalar Okul 2 (O2)'de D1, D2 ve K gruplarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri 'Fen Bilimleri Başarı Testi (FBBT)' ile toplanırken, nitel veriler 'Yarı-Yapılandırılmış Görüşme Formundan (YYGF)' elde edilmiştir. Ayrıca diğer veri toplama araçları olarak 'Kavram Haritası Etkinlik Formu (KHEF)' ve 'Klasik Yazılı Sınav Kâğıdından (KYSK)' veriler elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde Kovaryans Analizi, Bonferroni testi; Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U testleri kullanılmış; nitel veriler için içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen nicel bulgulara dayalı olarak, FBBT alt boyutlarından "hatırlama" düzeyinde O1'de deney ve kontrol grupları arasında düzeltilmiş son test puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farkın olmadığı; O2'de gruplar arasında anlamlı farkın olduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre O2'de D1 ve D2 gruplarının başarısı kontrol grubuna göre daha yüksektir. Araştırma sonuçlarına göre FBBT alt boyutlarından "anlama" düzeyinde her iki okuldaki deney ve kontrol grupları arasında son test puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Bu sonuca göre her iki okulda D1 gruplarının başarısı, D2 ve Kontrol gruplarına göre daha yüksektir. Ayrıca O1'de D2 grubunun başarısı, Kontrol grubuna göre daha yüksekken O2'de D2 ve Kontrol grubu arasında son test puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Araştırmada her iki okulda da tüm grupların FBBT alt boyutlarından "uygulama" düzeyinden aldıkları puan ortalamaları arasında anlamlı bir farkın olmadığı ortaya çıkmıştır. Her iki okuldaki deney ve kontrol grupları arasında FBBT toplam puan ortalamaları açısından anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre her iki okulda D1 gruplarının başarısı, D2 ve Kontrol gruplarına göre daha yüksektir. Ancak D2 ile K gruplarının son test toplam puan ortalamaları arasında herhangi anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Araştırma sonuçlarına göre her iki okulda D1 grubundaki öğrencilerin KHEF'de üniteler ilerledikçe ayrıştırılan geçerli kavram sayısı, kurulan hiyerarşi, kavramlar arasındaki ilişki sayısı; oluşturulan önerme sayısında artış gözlenmiş; en az puan 'imla kuralları' ile ilgili olduğu belirlenmiştir. Araştırmada öğrencilere uygulanan KHEF'lerden elde edilen puanlar arasında her iki okulda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuş, farkın en son uygulanan KHEF lehine olduğu görülmüştür. Her iki okulda D2 grubundaki öğrencilerin KYSK'den aldıkları ortalama puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuş, konular ilerledikçe KYSK'den alınan ortalama puanların yükseldiği gözlenmiştir. Bu sonuçlar, her iki okulda D1 ve D2 grubuna uygulanan KHEF ile KYSK'lerin öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde işlenen konularda yer alan kavramları anlamalarında etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmanın nitel sonuçları, her iki okulda KHDSYÖS'nin uygulandığı öğrencilerin genel olarak Fen Bilimleri dersine yönelik olumlu görüşler paylaştıklarını göstermiştir. Araştırma sonuçlarının; Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programının (2018) uygulanması süreci açısından dikkat çeken bazı göstergeler içermesi, Fen Bilimleri dersi kapsamında yapılan araştırmalara ve aynı zamanda Eğitim Programları ve Öğretim alanında -öğretim süreçleri- açısından yapılan araştırmalara katkı sağlaması açısından önemli ipuçları sunduğu öngörülmektedir.