Motor olmayan dalgalanmalar değerlendirme (NoMoFa) anketi Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞRI CANSU
Danışman: HATİCE AYŞE TOKÇAER BORA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Parkinson hastalığının premotor evresi dahil tüm seyri boyunca yaygın olarak meydana gelebilen motor olmayan belirtiler (MOB), motor belirtilere benzer şekilde dalgalanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı motor olmayan belirtilerdeki dalgalanmaları (MOBD) değerlendiren, orijinal dili İngilizce olan "Non-Motor Fluctuation Assessment (NoMoFA) Questionnaire" anketini Türkçe'ye uyarlamak, geçerlilik ve güvenilirliğini test etmektir. Bu çalışmaya Uluslararası Parkinson ve Hareket Bozuklukları Derneği Parkinson Hastalığı Klinik Tanı Kriterlerine göre İdiyopatik Parkinson Hastalığı tanısı olan hastalar dahil edilmiştir. Çeviri-geri çeviri yöntemi ile Türkçe versiyonu oluşturulan NoMoFA Anketi hastalar tarafından doldurulmuştur. Hasta popülasyonun bir kısmına 7-15 gün sonra anket tekrarı uygulanmıştır. Güvenilirliği değerlendirmek için madde-toplam puan korelasyon analizi, iç tutarlılık ve test-tekrar test analizleri yapılmıştır. Geçerliliğin değerlendirilmesi için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. Ayrıca Hoehn-Yahr (H&Y) Evreleme Ölçeği, Hareket Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerleme Ölçeği (HBD-BPHDÖ) ve Non-Motor Semptomlar Ölçeği (NMSÖ) ile eş zamanlı geçerlilik değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizde SPSS 29. paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi tüm analizler için p 0,30). AFA'da, toplam varyansın %38,7'sini temsil eden iki faktör elde edildi. Maddelerin faktör yükleri 0,304 ile 0,751 arasındaydı (>0,30). AFA sonuçlarında NoMoFA'nın orijinal validasyon çalışmasına göre bazı farklılıklar tespit edildi. Eşzamanlı geçerlilik analizinde NoMoFA ile H&Y Evresi, HBD-BPHDÖ 1,2,3,4 ve NMSÖ arasında pozitif yönlü yüksek veya çok yüksek düzeyde ilişki saptandı (sırasıyla r=0,796, 0,941, 0,908,0,841, 0,895, 0,948, p<0,01). Sonuç olarak Motor Olmayan Dalgalanmalar Değerlendirme (NoMoFA) Anketi Türk toplumunda kullanıma uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. NoMoFA'nın klinik pratikte kullanımı; Parkinson hastalarındaki hem MOB'un hem de MOBD'nin saptanmasını, değerlendirilmesini ve yönetimini kolaylaştıracaktır. Anahtar Kelimeler: Motor olmayan belirtiler, Motor olmayan belirtilerdeki dalgalanmalar, Parkinson hastalığı, Geçerlilik ve Güvenilirlik