Akademisyenlerin görüşlerine göre devlet üniversitelerinin örgütsel eskimesi üzerine bir değerlendirme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL ÇALMAŞUR
Danışman: Serkan Koşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, akademisyenlerin devlet üniversitelerinin örgütsel eskimesine ilişkin görüşlerini incelemektir. Nitel araştırma yöntemi olarak gerçekleştirilen bu araştırmada yorumlamacı fenomenoloji yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Boğaziçi, Çanakkale Onsekiz Mart, Ege, Anadolu, Gazi, Çukurova, Sivas Cumhuriyet, Ondokuz Mayıs, Giresun, Atatürk, İnönü ve Gaziantep devlet üniversitelerinde görev yapan 30 akademisyen oluşturmaktadır. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Üniversite Örgütsel Eskimesi Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Şubat 2023 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında bir akademisyenle yüz yüze, 29 akademisyenle ise çevrim içi ortamda ses/video kaydı alınarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri analizi parentezleme, fenomenolojik redüksiyon, imgesel çeşitleme ve deneyimlerin genel yapısına ilişkin bir senteze varılma olmak üzere dört aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde Türk yükseköğretim sisteminin çoğunlukla olumsuz anlamda bir örgüt/eğitim kademesi olarak olarak tanımlandığı görülmüştür. Türk yükseköğretim sisteminde sırasıyla en çok genel yapıya, göreve, bileşenlere, eğitime ve ortama, amaçlara ve finansmana dair konularda sorunlar yaşanmaktadır. Türk yükseköğretim sisteminin geleceği çoğunlukla bireye, işe, örgüte ve sisteme ilişkin olumsuz tahminlerle betimlenmektedir. Türk yükseköğretim sisteminde örgütsel eskime olgusu çoğunlukla olumsuz anlamda dinamizm, zaman, yeterlilik ve var oluş kavramlarına ilişkin odaklarla tanımlanmaktadır. Türk yükseköğretim sisteminde örgütsel eskime sırasıyla en çok sisteme, işe, bireye ve örgüte dair nedenlerden kaynaklanmaktadır. Devlet üniversitelerinde sırasıyla en çok kaliteye, yönetime ve organizasyona, eğitime ve öğretime, araştırmaya ve geliştirmeye ve toplumsal katkıya dair konularda örgütsel eskime sorunları yaşanmaktadır. Devlet üniversitelerinde sırasıyla en çok örgüte, işe, sisteme ve bireye dair konularda örgütsel eskime çözümleri sunulmaktadır. Akademisyenlerin devlet üniversitelerindeki örgütsel eskime deneyimleri ile Türk yükseköğretim sistemindeki deneyimleri çoğunlukla siyasi, yönetsel, bilimsel, yapısal, evrensel, hukuksal, toplumsal, felsefi, teknolojik, ekonomik ve kültürel açılardan ilişkilendirilmektedir. Araştırma sonuçlarına ilişkin ilgili mevzuatta sistem kavramına ilişkin bir bentin oluşturulması; heterojen kadrolaşmanın sağlanması; görevlendirmelerde uluslararası nitelik kriterlerine ilişkin vizyon belgelerinin istenmesi; bileşenlerin görüşlerini iletebildiği bir dijital platformun oluşturulması; mütevelli heyetlerinin oluşturulması; tanınmış bilim insanlarının kadrolara dahil edilmesi; yükseköğretim enstitülerinin ve ilgili anabilim dallarının oluşturulması; giriş sınavlarının bütünsel gelişim alanlarını kapsaması; doktora sonrası araştırmalara yönelik eylem planlarının geliştirilmesi; performans esaslı kaynak tahsis modeline geçilmesi; üniversite seçmeli ders havuzunun oluşturulması; üniversiteler arası seviyelendirmelerin yapılması; kontrol mekanizmalarının denetleme raporlarını kamuoyu ile paylaşılması; Yükseköğretim Kurulunun çalışmalarının iyileştirilmesi; yüz yüze/uzaktan/hibrit eğitimin diplomaları arasında bir derecelendirmenin yapılması; mezuniyet sonrası takip sisteminin oluşturulması; yeni bir Yükseköğretim Kanununun oluşturulması; üniversitenin misyonları arasında bir dengenin gözetilmesi; ders anlatımına ilişkin programlar arası pedagojik standardizasyonun sağlanması; örgütsel eskimeye ilişkin her yıl çeşitli analizler yapılması önerilebilir. Araştırmacılara örgütsel eskime olgusuna ilişkin daha fazla ampirik araştırma yapmaları; olguyu daha farklı yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olguya ilişkin ölçme araçları geliştirmeleri; olguyu farklı eğitim basamaklarında çeşitli yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olguyu vakıf üniversitelerinde çeşitli yöntemlerle/desenlerle araştırmaları; olgunun farklı konu alanlarıyla/değişkenlerle inceleyerek araştırmaları; örgütsel eskime durumunun önlenmesi/iyileştirilmesi/çözümlenmesi için deneysel araştırmalar ve eylem araştırmaları yapmaları tavsiye edilebilir.