HELİKOPTER HÜCUM AÇISI DEĞİŞTİRİCİSİNİN TEMAS KUVVETLERİ ETKİSİ ALTINDAKİ YORULMA DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SADIK KARADUGAN

Danışman: Tuncay Karaçay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dinamik olarak yüklenen hücum açısı değiştirici çubuk ucu parçası ve küresel rulman dış kısım arasında makro ilişkili hareket sürtünme yorulması ve sürtünme düz yorulma açısından oldukça tehlikeli olabilmektedir. Bu çalışmada helikopter rotor sistemlerinin en önemli parçalarından hücum açısı değiştirici çubuk ucu parçasının temas kuvveti etkisi ile sürtünme yorulması incelenmiştir. Çalışmanın ana amacı sürtünme yorulmasına yol açan temas eden yüzeyler arasında nispeten küçük kayma hareketi durumunda sürtünme yorulması ve temas kuvveti ortaya çıkmaktadır. Yapılan çalışmada farklı sıkılıklar, malzeme özellikleri ve sürtünme katsayıları ile sürtünme yorulmasına etkisi incelenerek temas kuvvetinin parçaya etkisi çalışılmıştır. Temas kuvveti için literatürde en fazla incelenen ve en doğru sonuçların verildiği Hertzian temas teorisinden yararlanılmıştır. İncelemede sürtünme teması tanımlamak için, ticari sonlu elemanlar model programlarından ABAQUS programı tercih edilmiştir. Yapılan incelemeler sonrasında deneysel çalışmalar ile sonuçlar kıyaslanmıştır. Çalışmanın sonuçları olarak çelik malzeme ile sürtünme yorulmasının alüminyum parçaya göre sürtünme yorulması açısından daha fazla ömrünü azalttığı ve temas sıkılığının artmasının parçanın temas kuvvetini artırdığı ve artışım sonucu parçanın sıkılık artması ile sürtünme yorulmasının artarak parçanın ömrünü azalttığı görülmüştür. İncelenen sürtünme katsayılarının parçanın temas kuvveti ve sürtünme yorulması açısından parçanın ömründe büyük bir etki yaratmadığı gözlemlenmiştir.