L. A. SENECA VE B. SPINOZA’DA İYİ YAŞAMIN ANLAMI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meryem Yıldırım
Danışman: Emel Koç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Felsefe tarihinde filozofların odağını etik problemlere çevirmesi, beraberinde yeni problemleri getirmiştir. Ontolojik ve bilimsel temelli sorgulamaların "İnsana" doğru yönelmesi, insanın varoluşu ve yaşadığı evreni anlamlandırması gibi meseleleri gündeme getirmiştir. Felsefeye bu yeni güzergâhı ekleyen Sokrates olmuştur. Bu vesileyle dış dünyadan ziyade insanın iç dünyasına bir dönüş hareketini başlatan Sokrates'in, insan üzerine düşüncelerini Platon ve Aristoteles devam ettirmiştir. Felsefede peşine düşülen ve cevap aranan asıl problem; gerçekten var olanın ne olduğundan çok, nasıl mutlu veya erdemli yaşanacağı olmuştur. Bu gelişmeyle birlikte felsefe sadece varlığı ve onun bilgisini değil, aynı zamanda iyi bir yaşamın gerekliliklerini de sorgular hale gelmiştir. Nasıl mutlu olabiliriz ve iyi yaşayabiliriz, iyi yaşamın gereklilikleri nelerdir, gibi sorular filozoflara göre felsefenin temel ereği olmuştur. Antik Yunan'dan miras kalan bu felsefi gelenek birçok filozof ve felsefe okulu tarafından sürdürülmüş ve genişletilmiştir. İyi yaşam ve ahlaki eylemin amacı odağında gelişen felsefede Helenistik Dönemin en önemli felsefi okullarından biri Stoa felsefesidir. Doğa ve etik yaşam konusunu özgün bir şekilde birbirine bağlayan bu felsefi ekol aynı zamanda içkin Tanrı anlayışı, yazgı, determinizm gibi önemli düşüncelere de vurgu yapmıştır. Stoacı L. A. Seneca, felsefesinde iyi yaşam konusunda günümüze referans olabilecek birçok düşünce barındırır. Yüzyıllardır önemini kaybetmeyen iyi yaşam arayışında Stoa felsefesinden yararlanan önemli düşünürlerden biri de Baruch Spinoza'dır. Gerçekten iyi bir hayat var mıdır? Var ise bu iyi yaşama nasıl erişilebilir? İyi yaşam beraberinde insana neler katacaktır? Hangi erdemler iyi yaşamı doğurur? Bu gibi sorular felsefe tarihinin hemen her döneminde önemli olmakla birlikte insanlık tarihi boyunca da önem arz etmiştir. Spinoza'nın 20 yüzyıl kadar sonra çareyi Stoa Felsefesinden gelen izleri takip ederek araması bu öneme dikkat çeken iyi bir örnektir. Doğaya uygun yaşamın koşulunu "bilmek" olarak belirleyen Seneca ile Etika'sını rasyonel bir metotla yazan Spinoza'nın fikirleri ahlaki açıdan dikkate değerdir. İyi yaşamı anlamlandırmada bir rehber olarak belirlenen felsefeler günümüzde diğer sosyal disiplinlerde de itibar kazanmaya başlamıştır. Seneca ve Spinoza'nın "iyi yaşamın anlamı" konusundaki fikirlerini ve tavsiyelerini anlayabilmek için filozofların felsefelerini çözümlemek ve art alanını araştırmak gerekmektedir. Bu tez; günümüz insanının en temel sorunlarından biri olan "mutsuz bir toplumun mutsuz bir bireyi olma" sorununa Seneca ve Spinoza felsefelerine başvurarak bir çözüm önerisi üretebilmek amacıyla hazırlanmıştır.