Uzaysal ihmali olan inme hastalarında dinamik işitsel işaretlemenin ihmal üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF EZGİ KÜRTÜL
Danışman: GÜLÇİN KAYMAK KARATAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnme sonrası uzaysal ihmal, hastaların günlük yaşam aktivitelerini ve fonksiyonel bağımsızlığını olumsuz etkileyen önemli bir klinik tablodur. Uzaysal ihmal varlığı, rehabilitasyon sürecini zorlaştırmakta ve fonksiyonel iyileşmeyi sınırlayabilmektedir. Bu nedenle uzaysal ihmalin tedavisinde etkin ve uygulanabilir yeni yaklaşımların geliştirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, sağ hemisferik inme sonrası uzaysal ihmali bulunan hastalarda dinamik işitsel işaretlemenin ihmal bulguları ve fonksiyonel durum üzerindeki etkisini araştırmaktır. Değerlendiricinin hasta gruplarına kör olduğu bu randomize kontrollü çalışmaya, sağ hemisferik inme sonrası uzaysal ihmali bulunan toplam 18 hasta dahil edilmiştir. Hastalar blok randomizasyon yöntemi ile çalışma ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruptaki hastalara 4 hafta boyunca, haftada 5 gün ve günde 10 dakika süreyle konvansiyonel rehabilitasyon programı uygulanmıştır. Çalışma grubundaki hastalara ek olarak dinamik işitsel işaretleme protokolü uygulanmıştır. Hastalar başlangıçta (T0), 1. seans sonrası (T1), 10. seans sonrası (T2) ve 20. seans sonrası (T3) değerlendirilmiştir. Değerlendirme ölçütleri olarak; uzaysal ihmalin değerlendirilmesinde Çizgi Bölme Testi, Çizgi Silme Testi ve Yıldız Silme Testi, fonksiyonel değerlendirme için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği-Motor alanı ve Catherine Bergego Ölçeği kullanılmıştır. Her iki grupta da tedavi öncesi ve sonrası değerlendirmelerde uzaysal ihmal bulgularında ve fonksiyonel bağımsızlık düzeylerinde iyileşme gözlenmiştir (p≤0,05). Lineer karma model analizine göre, fonksiyonel değerlendirmelerde gözlenen iyileşmenin büyük ölçüde zaman etkisine bağlı olduğu ve gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadığı saptanmıştır (p>0,05). Buna karşın nöropsikolojik değerlendirmelerde, özellikle Çizgi Bölme Testi ile ilişkili ölçümler ve kısmen Yıldız Silme Testi parametrelerinde zaman içerisindeki değişimin gruplar arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p≤0,05). Dinamik işitsel işaretlemenin, özellikle uzaysal dikkat, görsel tarama ve uzaysal temsil ile ilişkili bilişsel süreçler üzerinde etkili olabileceği ve ilgili ölçümlerde tedaviye yanıtın daha erken dönemde ortaya çıkmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak; dinamik işitsel işaretleme, uzaysal ihmali olan inme hastalarında konvansiyonel rehabilitasyona ek olarak uygulanabilecek, güvenli ve klinik pratikte uygulanabilir bir yöntem olarak değerlendirilebilir. Yöntemin etkinliğinin daha net ortaya konulabilmesi için daha geniş örneklem grupları ve uzun dönem takip içeren ileri çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Anahtar kelimeler: Uzaysal ihmal, inme, dinamik işitsel işaretleme, rehabilitasyon, uzaysal dikkat