Erken tasarım aşamasında bina bilgi modellemesi tabanlı bina enerji modellemesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAHİDE NANVAI FARKHAD
Danışman: FİGEN BEYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde yüksek enerji performansına sahip yapıların tasarımı, özellikle erken tasarım aşamasında verilen kararların yapının bütünsel enerji performansı üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Bu durum, tasarım sürecine yönelik karar destek sistemlerinin geliştirilmesini gerekli kılmakta ve Bina Bilgi Modellemesi (BIM) tabanlı Bina Enerji Modellemesi (BEM) yaklaşımlarının entegrasyonunu teşvik etmektedir. Bu tez çalışmasında, yüksek enerji performanslı bina tasarımı sürecine katkı sağlamak amacıyla, BIM tabanlı BEM ile entegre çalışan üretken tasarım (generative design) yaklaşımına dayalı bir yöntem önerilmiştir. Soğuk ve kuru iklim koşullarına özgü olarak geliştirilen bu yöntem, erken tasarım aşamasında mimarların farklı bina kütlelerini üretmesine, bu alternatifleri enerji performansı açısından analiz etmesine ve optimize edilmiş çözümleri belirlemesine olanak tanımaktadır. Revit-Dynamo platformu üzerinde geliştirilen parametrik algoritmalar aracılığıyla, öncelikle biçim faktörü ve kat alanı gibi kriterlere dayalı olarak çeşitli bina formları oluşturulmuştur. Sonrasında, cephe tasarımı özelinde pencere yerleşimleri ile WWR (Window-to-Wall Ratio) oranları parametrik olarak tanımlanmış ve alternatif tasarım senaryoları elde edilmiştir. Geliştirilen her bir alternatif, Autodesk Green Building Studio yazılımı kullanılarak enerji simülasyonlarına tabi tutulmuş ve EUI (Energy Use Intensity) değerleri üzerinden değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, düşük biçim faktörüne sahip kompakt bina formları ile cephe düzeyinde optimize edilmiş pencere tasarımlarının enerji verimliliği üzerinde belirleyici bir etkisi olduğu ortaya konmuştur. Geliştirilen algoritma aracılığıyla üretilen tasarım varyasyonları arasından seçilen on model, Autodesk Revit ortamında yeniden modellenmiş ve Autodesk Insight platformu kullanılarak enerji kullanım yoğunluğu (EUI) değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen bu sonuçlar, algoritma tarafından gerçekleştirilen simülasyon çıktıları ile karşılaştırılmış; doğruluk değerlendirmesi sonucunda ortalama %94,04 oranında bir Gerçeklik Yüzdesi elde edilmiştir. Bu bulgu, geliştirilen sistemin güvenilirliğini ve enerji performansı açısından karar verme süreçlerinde etkin biçimde kullanılabilirliğini ortaya koymaktadır.