Yaşlıların fiziksel aktiviteye ilişkin tutum ve katılım motivasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yasin ÜNVANLI

Danışman: Ekrem Levent İlhan

Özet:

Bu araştırmanın amacı yaşlı bireylerin fiziksel aktiviteye yönelik tutum ve katılım motivasyon düzeylerini belirlemektedir. Araştırmanın ilk aşamasında yaşlıların fiziksel aktiviteye yönelik tutum ve katılım motivasyonlarını ölçmek için iki adet ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. Bu aşamada araştırmaya 199’u erkek, 145’i kadın olmak üzere yaşları 65 ve üzeri olan toplam 344 kişi katılmıştır. Yapılan AFA ve DFA analizleri sonucunda her iki ölçeğin de geçerlik ve güvenirlikleri sağlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında nicel araştırma yönteminde ilişkisel tarama deseni benimsenmiştir. Bu aşamada araştırmaya 65 yaş ve üzeri 237 erkek ve 166 kadın olmak üzere 403 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara "Yaşlıların Fiziksel Aktiviteye İlişkin Tutum Ölçeği" (YFATÖ) ve "Yaşlıların Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyon Ölçeği" (YFAKMÖ) uygulanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, cinsiyet değişkeninde alt boyutlar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Eğitim düzeyi ile bilişsel, davranışsal ve duyuşsal tutum alt boyutları arasında anlamlı farklılıklar gözlemlenmiş, eğitim seviyesi yüksek katılımcıların bu alt boyutlardaki puanlarının eğitim seviyesi düşük katılımcılara oranla yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca düzenli fiziksel aktivite yapan bireylerin, yapmayanlara göre daha yüksek tutum ve katılım motivasyon puanlarına sahip oldukları görülmüştür. Korelasyon analizleri, tutum ve katılım motivasyonun alt boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizine göre, davranışsal tutum alt boyutunun katılım motivasyonunu yordamada en etkili değişken olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak yaşlı bireylerin fiziksel aktiviteye yönelik olumlu tutumlarının ve yüksek katılım motivasyon düzeylerinin, düzenli fiziksel aktiviteye katılımlarıyla yakından ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlı bireylerin fiziksel aktiviteye katılımını teşvik edebilmek için özellikle davranışsal boyutu destekleyen ve içsel motivasyonu güçlendiren müdahale programlarına ihtiyaç olduğu önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler : Fiziksel aktivite, Tutum, Katılım Motivasyonu, Yaşlılık