12-18 yaş grubu kronik karaciğer hastalarında COVID-19 aşılaması üzerine etkili faktörler ve aşı sonrası yan etkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR UZUN
Danışman: BUKET DALGIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 multiorgan tutulumuyla seyreden yüksek mortalite ve morbidite oranları görülen viral bir enfeksiyondur. Hastalığın yayılımı ve hastalığa bağlı ölümlerin önlenmesi için bir çok aşı geliştirilmiş olup altta yatan kronik hastalığı olan bireylere öncelik verilerek dünya genelinde hızla bağışıklama kampanyaları başlatılmıştır. Ancak kullanımda olan aşılar ile ilgili güvenlik kaygıları oldukça yaygın olup bu durumun bağışıklama kampanyalarının önündeki en önemli engel olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmamızda 12-18 yaş grubu kronik karaciğer hastalarının COVID-19 aşılanma oranları, aşılanma üzerine etkili faktörler ve aşı sonrası yan etkilerin belirlenmesi amaçladık. Materyal ve Metod: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı tarafından kronik karaciğer hastalığı tanısı ile takip edilen 12-18 yaş arasında 50 çocuk ve bir velisi hasta grubuna dahil edildi. Genel Çocuk Polikliniği'ne başvuran hasta grubu ile benzer yaş grubunda 100 gönüllü çocuk ve bir velisi kontrol grubuna dahil edildi. Katılımcı olan çocuklara "COVID-19 Aşısı Hakkındaki Düşünceler" anketi ve yan etki değerlendirme formu yöneltildi, velilere ise "COVID-19 Aşı Okuryazarlığı" ölçeği uygulanarak veriler elde edildi. Bulgular: Çalışmamızda aşı hakkındaki olumlu düşünce oranları hasta grubunda %62 (n=31), kontrol grubunda %50 (n=50) olarak saptanırken iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Hasta grubunda kadınlarda olumlu düşünce oranı %79,3 (n=23 olarak gözlenmiş olup; erkek bireylere göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p 0,05). Hasta grubunda mRNA bazlı aşı türleriyle yan etki görülme oranı (%76,9, n=40) , diğer aşı türlerine (%28,6, n=4) göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Çalışmamıza dahil edilen hasta grubundaki aşılanmış bireylerin %42,8'i (n=12) immünsupresan tedavi kullanmaktaydı; bu bireyler için sistemik yan etki görülme oranı (%19,4, n=6), kullanmayanlara göre daha düşük saptanmış olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda kronik karaciğer hastası olan çocukların aşı hakkındaki düşünceleri ve aşılanma oranları için literatüre yeni bilgiler sağlanmıştır. Bireylerin ailelerinde aşılı bireylerin bulunması, velilerinin eleştirel/iletişimsel beceri düzeyleri ve aşılar hakkında bilgi kaynağı olarak doktor/sağlık çalışanı tercih etmelerinin aşılanma oranlarını olumlu etkilediği gözlenmiş olup bilgi kaynağı olarak sosyal medya tercihi ile aşılanma oranları arasında negatif bir ilişki saptanmıştır. Bu veriler ile bağışıklama kampanyaları için yeni görüşler sağlanmaktadır. Yan etki görülmesi üzerine kronik karaciğer hastası olma durumunun bir etkisi görülmemiş olup aşının hasta grubu için güvenli olduğuna yeni bir kanıt sunulmaktadır.