Beş- altı yaş grubu çocukların toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, farklılıklara saygıları ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESMANUR SEÇGİN

Danışman: Fatma Tezel Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Okul öncesi dönem, bireylerin toplumsal cinsiyet rolleri, iletişim biçimleri ve farklılıklara yönelik tutumlarının şekillenmeye başladığı kritik bir gelişim dönemidir. Bu araştırmanın amacı, 5-6 yaş grubu çocuklarının toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, farklılıklara saygıları ve iletişim becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Örneklem, Ankara ilinde okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 338 çocuktan oluşmaktadır. Veri toplama amacıyla genel bilgi formu, Şıvgın (2015) tarafından geliştirilen Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargılarını Ölçme Aracı, farklılıklara saygı düzeylerini ölçmek amacıyla Ekmişoğlu (2007) tarafından geliştirilen Farklılıklara Saygı Ölçeği, iletişim becerilerini ölçmek amacıyla Önder, Dağal ve Şallı (2015) tarafından geliştirilen 5-6 Yaş Çocukları İçin İletişim Becerileri Ölçeği (OÇİBÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normallik varsayımı Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiş ve çarpıklık-basıklık değerleri incelenmiştir. Normallik ve varyans homojenliği sağlanan veriler için parametrik testler, sağlanmayan veriler için ise non-parametrik testler kullanılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Mann-Whitney U Testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmalarında ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Kruskal-Wallis H Testi uygulanmıştır. Analizler sonucunda etki büyüklükleri de raporlanmıştır. Araştırma bulgularına göre, demografik değişkenler ile toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, farklılıklara saygı ve iletişim becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bununla birlikte, toplumsal cinsiyet kalıp yargıları ölçeği toplam puanı ile iletişim becerileri ölçeği toplam puanı arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, erken çocukluk döneminde toplumsal cinsiyet algısının iletişim becerileri ile ilişkili olduğuna, ancak farklılıklara saygı ve iletişim becerileri açısından anlamlı bir farklılık görülmediğine işaret etmektedir.