How washback operates in macro- and micro-level dynamics of efl teaching in Turkey: Insights from efl teachers' testing beliefs, literacy and practices
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FATIMA NUR FİŞNE
Danışman: Kemal Sinan Özmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ölçme ve değerlendirme, İngilizce öğretiminin önemli bir parçasıdır ve öğretim dinamiklerini farklı şekillerde etkilemektedir. Dil sınavlarının öğretime olan bu etkisine "ölçme ve değerlendirme etkisi" denilmektedir. Ölçme ve değerlendirme etkisi, öğretim dinamikleri, paydaşlar, eğitim sistemi ve toplum ile ilgili kararların şekillenmesinde önemli bir rol oynayan çok boyutlu ve karmaşık bir olgudur. Ölçme ve değerlendirme etkisinin boyutları üzerinde faaliyet gösteren bazı etkin faktörler vardır. Bu çalışma, ölçme ve değerlendirmenin İngilizce öğretimi üzerine olan etkilerini ve bu etkileri meydana getiren makro ve mikro düzey faktörleri keşfetmeyi hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma yöntemi çerçevesine durum çalışması araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırmada ilkokullar, ortaokullar ve liseler olmak üzere üç temel durum ve öğretmen temelli ölçme ve merkezi sınavlar olmak üzere her bir durum için iki analiz birimi bulunmaktadır. Nitel veri, MEB'de görev yapan 25 İngilizce öğretmeninden ve dil öğretimi, ölçme ve değerlendirilmesi politikaları ve etkinlikleri alanında önemli çalışmalara sahip olan 9 alan uzmanından toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı-yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Görüşme verileri, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, her bir durumun kendi dinamiklerine göre incelenmiştir. İlkokullar için, 4. Sınıflarda uygulanan yazılı sınavlar ölçme ve değerlendirmede yöntemsel bir değişikliğe sebep olmaktadır. Bazı okullarda, bu sınavlar sınav odaklı öğretime ve sınav kaygısına neden olmaktadır fakat öğretmen inançları ve amaçları bu etkilerin ortaya çıkmasında arabuluculuk görevi üstlenmektedir. Diğer taraftan, bu sınavların öğrenmeye yönelik dönüt verdiği görülmüştür. Bir diğer önemli bulgu ise deneme sınavları ve test kullanımına yönelik taleptir. Sosyo-ekonomik kaygıları ve merkezi sınav sistemi bu talepleri etkileyen makro düzey faktörlerdir. Ortaokullarda, öğretmen temelli ölçme, deneme sınavı ve önemli sonuçları olan sınavların dil öğretim dinamiklerini etkilediği görülmektedir. Öğretmen temelli ölçme, ileriye yönelik başarıyı tahmin etmek, başarıyı kanıtlamak ve öğrenme ile ilgili dönüt vermek için temel teşkil etmektedir. Öte yandan, önemli sonuçları olan sınav politikaları nedeni ile öğrenciler sınav kaygısına da sebep olmaktadır. Benzer şekilde, deneme sınavları öğretim ve öğrenme üzerinde bazı etkiler meydana getirmektedir. Liselere Geçiş Sınavı (LGS) göz önüne alındığında, temel bulgular bu sınavın öğretim ve ölçmeden yöntemsel değişiklikler meydana getirdiğini ve bazı politikaların gelişmesine neden olduğunu göstermektedir. Önemli sonuçları olan sınav politikaları, sosyo-ekonomik dinamikler ve öğretmen eğitimi politikaları mikro-düzey faktörleri etkilemekte ve söz konusu etkilerin meydana gelmesine neden olmaktadır. Son olarak, liseler TYT ve YDT olmak üzere iki adet önemli sonuçları olan sınavı ve öğretmen temelli ölçmeyi kapsayan bir araştırma durumudur. Yönetmelikler tarafından yönlendirilen beceri odaklı sınavlar temel olarak öğretmen davranışlarını ve dil becerilerinin kazanım derecelerini etkilemektedir. Önemli sonuçları olan sınavlar tarafından bakıldığında ise bu sınavların farklı etkilerinin olduğu görülmektedir. TYT'de İngilizce sorusunun olmaması dil sınıfında olmayan öğrencilerin İngilizce öğrenme motivasyonlarını etkilemektedir. Bu durum öğretmen motivasyonunu da olumsuz etkilemektedir. Diğer taraftan, YDT, testte yer alan dil bilgisi konularının ve stratejilerinin öğretimi noktasında büyük bir değişikliğe neden olmaktadır. Bu etkileri ortaya çıkaran ana faktörle istihdam politikaları ve önemli sonuçları olan ölçme ve değerlendirme politikalarıdır. Anahtar Kelimeler: Dil ölçme ve değerlendirme; ölçme değerlendirme etkisi; ölçme ve değerlendirme uygulamaları