60-72 aylık çocukların prososyal davranışları ile babalarının anne bekçiliği algılarının baba katılımı açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE NUR VAROL
Danışman: Hatice Bekir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, 60-72 aylık çocukların prososyal davranışları ile babalarının anne bekçiliği davranışlarına ilişkin algılarında baba katılımının aracı rolünü incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 60-72 aylık 520 çocuktan ve bu çocukların babalarından oluşmaktadır. Araştırmada veriler, Çocuk Prososyallik Ölçeği-Öğretmen Formu, Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu (ABÖ-B), Baba Katılım Ölçeği (BAKÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney U, Kruskal Wallis H Testi, korelasyon analizi kullanılmıştır. Çocukların prososyal davranışları ile babalarının anne bekçiliği davranışlarına ilişkin algılarında baba katılımının aracı rolünü incelemek amacıyla Hayes'in geliştirdiği SPSS uyumlu bir makro olan (PROCESS) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, çocukların Çocuk Prososyallik Ölçeği-Öğretmen Formu puanları çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, anne yaşı, öğrenim durumu, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı, öğrenim durumu ve boş zamanlarını nerede geçirdiği değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun kardeş sayısı, doğum sırası, anne çalışma durumu, evlilik süresi, babanın algıladığı ebeveynlik stili, boş zamanlarını kimlerle geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Kontrol alt boyutu puanları anne yaşı, öğrenim durumu, çalışma durumu, baba yaşı, evlilik süresi, öğrenim durumu, algıladığı ebeveynlik stili, boş zamanlarını kimlerle geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, kardeş sayısı, doğum sırası, annenin algılanan ebeveynlik stili ve babanın boş zamanlarını nerede geçirdiği değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Engel alt boyutu puanları anne öğrenim durumu, babanın algıladığı ebeveynlik stili ve boş zamanlarını kimlerle geçirdiği değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, kardeş sayısı, doğum sırası, anne yaşı, çalışma durumu, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı, evlilik süresi, öğrenim durumu, babanın boş zamanlarını nerede geçirdiği, babanın sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Teşvik alt boyutu puanları babanın algıladığı ebeveynlik stili ve boş zamanlarını kimlerle geçirdiği değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, kardeş sayısı, doğum sırası, anne yaşı, öğrenim durumu, çalışma durumu, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı, evlilik süresi, öğrenim durumu, boş zamanlarını nerede geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Baba Katılım Ölçeği Temel Bakım alt boyutu puanları çocuğun cinsiyeti, doğum sırası, anne öğrenim durumu, çalışma durumu, evlilik süresi, baba öğrenim durumu, boş zamanlarını kimlerle geçirdiği, sosyal aktiviteleri, ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun okul öncesi eğitime devam süresi, kardeş sayısı, anne yaşı, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı, algıladığı ebeveynlik stili ve boş zamanlarını nerede geçirdiği değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Baba Katılım Ölçeği Keyfi Meşguliyet alt boyutu puanları çocuğun kardeş sayısı, doğum sırası, anne öğrenim durumu, çalışma durumu, evlilik süresi, baba öğrenim durumu, algıladığı ebeveynlik stili, boş zamanlarını nerede geçirdiği, boş zamanlarını kimlerle geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, anne yaşı, algılanan ebeveynlik stili ve baba yaşı değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Baba Katılım Ölçeği İlgi ve Yakınlık alt boyutu puanları çocuğun kardeş sayısı, doğum sırası, baba algıladığı ebeveynlik stili ve boş zamanlarını kimlerle geçirdiği değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çocuğun cinsiyeti, okul öncesi eğitime devam süresi, anne yaşı, öğrenim durumu, çalışma durumu, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı, evlilik süresi, öğrenim durumu, boş zamanlarını nerede geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Baba Katılım Ölçeği toplam puanları çocuğun cinsiyeti, doğum sırası, anne öğrenim durumu, çalışma durumu, evlilik süresi, baba öğrenim durumu, algıladığı ebeveynlik stili, boş zamanlarını kimlerle geçirdiği, sosyal aktiviteleri ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; Baba Katılım Ölçeği toplam puanları çocuğun kardeş sayısı, okul öncesi eğitime devam süresi, anne yaşı, algılanan ebeveynlik stili, baba yaşı ve boş zamanlarını nerede geçirdiği değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemektedir. Baba Katılım Ölçeği ile Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Teşvik alt boyutu arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki vardır. Çocuk Prososyallik Ölçeği-Öğretmen Formu ile Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Teşvik faktörü arasında pozitif yönlü düşük düzeyde, Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formu Engel ve Kontrol faktörü arasında negatif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki vardır. Baba Katılım Ölçeği toplam puanı ve alt boyut puanları ile Çocuk Prososyallik Ölçeği-Öğretmen Formu toplam puanı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde bir ilişki vardır. Araştırma bulgularına göre Anne Bekçiliği Ölçeği-Baba Formunun Engel alt boyutu ile çocukların prososyal davranışları arasındaki ilişkide baba katılımının tam aracı etkiye sahip bir rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.