Betonarme binalarda geoteknik temel tasarımı için bir kattan temele etkiyen taban basıncının yaklaşık olarak bulunması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, YAPI EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİHAN BEKTAŞ

Danışman: Mustafa Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geoteknik temel tasarım hesaplarında, temel taşıma gücünün yeterli gelip gelmediğinin tahkik edilebilmesi ve konsolidasyon oturmasının tahmin edilebilmesi için binadan zemine aktarılan temel taban basıncının bilinmesi gerekmektedir. Temel taban basıncının hesaplanabilmesi için gerekli olan yükler ise yapısal analiz hesap raporlarından alınmalıdır. Ancak çeşitli sebeplerle yapısal analiz hesap raporlarına ulaşılamadığında, temel taban basıncının yaklaşık olarak hesaplanması gereken durumlarla karşılaşılabilmektedir. Böyle durumlarda, betonarme binalar için kat başına 13-15 kPa taban basıncının alındığı bilinmektedir. Ancak literatürde bu değere kaynak teşkil edecek herhangi bir bilimsel çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada; Türkiye'nin farklı bölgelerinde yapılmak üzere projelendirilmiş 41 adet konut türü betonarme bina projesi incelenmiştir. İncelenen binaların SDS değerleri 0,595 – 1,750; kat adetleri 3 – 8 kat; taban alanları ise 58,6 – 574,4 m2 arasında değişmektedir. Bu binalarda temelin öz ağırlığından kaynaklanan taban basıncı (qtem) değerleri temelin kalınlığına bağlı olarak 9,6 – 16,8 kPa (ortalaması 12,8 kPa); yapı ağırlığından dolayı temele gelen taban basıncı (qA) değerleri G+Q yük birleşimi için 41,5 – 171,9 kPa (ortalaması 80,6 kPa); 1,4G+1,6Q yük birleşimi için 59,3 – 243,9 kPa (ortalaması 115,6 kPa) arasında değişmektedir. Bu değerler kullanılarak yapılan hesaplar sonucunda her bir kattan temele gelen taban basıncı (q1kat) değerlerinin G+Q yük birleşimi için 11,4 – 21,8 kPa (ortalaması 16,3 kPa); 1,4G+1,6Q yük birleşimi için 16,4 – 31,3 kPa (ortalaması 23,4 kPa) arasında değiştiği görülmüştür. Elde edilen bu değerlerin histogram grafikleri çizildiğinde G+Q yük birleşimi için her bir kattan temele gelen taban basıncı (q1kat) değerlerinin yaklaşık 15 ile 18 kPa civarlarında, 1,4G+1,6Q yük birleşimi için her bir kattan temele gelen taban basıncı (q1kat) değerlerinin ise yaklaşık 20 ile 26 kPa civarlarında yoğunlaştığı görülmüştür. Elde edilen bu değerlere binada bulunması muhtemel çatı ağırlığı ve asansör kulesi ağırlığı dahil, ancak temelin öz ağırlığı hariçtir.