Kolonoskopi yapılan ve bağırsak biyopsisi alınan hastalarda doku sitomegalovirüs (CMV) durumunun pcr ve serolojik tetkikler ile araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE AŞIK
Danışman: ÖDÜL EĞRİTAŞ GÜRKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalıkları, etyopatogenezinde çevresel, genetik, immun sistem ve birçok faktörün rol oynadığı gastrointestinal ve sistemik komplikasyonlarla karakterize olan Ülseratif Kolit ve Crohn Hastalığı'ndan oluşan kronik seyirli hastalık grubudur. Hastalık atak ve remisyon dönemleri şeklinde seyreder. Antibiyotikler, NSAİİ, virüs ve bakteriler başta olmak üzere mikrobiyal etkenler atakları tetikleyen faktörlerin başında gelmektedir. İnflamatuar bağırsak hastalığı olan kişiler bağırsaklardaki inflamasyon ve aldıkları immunsupresif tedaviler nedeniyle enfeksiyonlara ve latent etkenlerin reaktivasyonuna yatkındır. Herpesvirüs ailesinden olan ve bağırsak mukozal epiteli dâhil birçok dokuda latent kalabilen Sitomegalovirüs, ataklardan sorumlu tutulan etkenlerden biridir. Latent kalabilme özelliği sayesinde dokularda hâlihazırda bulunan CMV'nin atak halinde kolit etkeni olarak tespit edilebilmesi zorlaşmaktadır. Sitomegalovirüs koliti tanısında kullanılan tetkikler doku ve kanda CMV PCR ile virüs yükü tespiti ve bağırsak biyopsi dokusunda İHC boyama ile CMV tespitidir. Çalışmamızda özellikle İBH olmayan hastaların bağırsak dokusundaki CMV virüs yükünün durumunu tespit etmek ve CMV kolitinin daha sık görüldüğü ÜK hasta grubu başta olmak üzere İBH olanlarda CMV koliti tanısını koymayı kolaylaştırmak için dokudaki CMV virus yükü için eşik değer saptamak amaçlanmıştır. Yöntem: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı Endoskopi Ünitesinde 2022 Mayıs-Ocak 2024 tarihleri arasında kolonoskopiye alınan tüm hastalar arasında planlandı. Kolonoskopi sırasında biyopsi alımı yapılamayan ve çalışmaya katılmayı kabul etmeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Kolonoskopi sırasında rektumdaki ülserli dokudan biyopsi alındı. Rektumdan biyopsi alırken doku CMV PCR örneklemi için kontaminasyonu engellemek amacıyla ayrı forceps kullanıldı. Biyopsi örneklerinden histopatolojik inceleme ve doku CMV PCR için örneklem ayrıldı. Doku biyopsi preparatları CMV için İHC ile boyanarak incelendi. Hastalardan eş zamanlı olarak kan CMV PCR ve CMV serolojisi [anti-CMV IgG, anti-CMV IgM, CMV IgG avidite (anti-CMV IgM pozitif olan hastalarda)] değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya 139 hastaya yapılan 158 adet kolonoskopi işlemi dâhil edildi. Çalışmadaki hastaların 66 tanesi kız (%47,5), 73 tanesi erkek (%52,5) idi. Toplam 139 hastanın 30 tanesi Crohn Hastalığı (%21,5), 37 tanesi Ülseratif Kolit (%26,6), 72 tanesi (%51,7) İBH dışı tanılara sahipti. Çalışmadaki toplam 139 hastanın verileri gruplama yapılmadan tanılarına ve aldıkları tedaviye bakılmaksızın değerlendirildiğinde, serum CMV PCR ve doku CMV PCR titreleri arasındaki korelasyona bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,001, rho:0,618 ). Aynı şekilde değerlendirildiğinde serum CMV PCR ile İHC (p:0,904) ve doku CMV PCR ile İHC (p:0,833) arasındaki korelasyona bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. İBH olan grup ve İBH olmayan gruptaki hastaların serum CMV PCR (p:0,315) ve doku CMV PCR (p:0,092) titreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Ülser saptanan ve ülser saptanmayan gruptaki hastaların serum CMV PCR (p<0,0001) ve doku CMV PCR (p<0,001) titreleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptandı. Ülserli İBH hastalarının ve ülserli İBH olmayan hastaların serum CMV PCR, doku CMV PCR değerleri, İHC durumları arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (serum CMV PCR için p:0,494, doku CMV PCR için p:0,799, İHC için p:0,352). Ülserli İBH hastalarının ve ülsersiz İBH hastalarının serum CMV PCR, doku CMV PCR değerleri, İHC durumları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (serum CMV PCR için p:0,009, doku CMV PCR için p:0,017, İHC için p:0,065). Steroid kullanan ve kullanmayan hastaların serum ve doku CMV PCR titreleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (serum CMV PCR için p:0,002, doku CMV PCR için p<0,0001). Anti-TNF ajan kullanan ve kullanmayan hastaların serum CMV PCR ve doku CMV PCR titreleri karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (serum CMV PCR için p:0,759, doku CMV PCR için p:0,540). Sonuç: Çalışmamız sonucunda CMV tanısında kullanılan tetkiklerin birbirine korelasyonuna bakıldığında serum ve doku CMV PCR titrelerinin korele olduğunu fakat serum ve doku CMV PCR titrelerinin İHC ile korele olmadığını saptadık. Ülserli ve ülsersiz hasta gruplarını kıyasladığımızda serum ve doku CMV PCR titrelerinde anlamlı fark olduğunu gözlemledik. Ülser varlığı ve hastaların tanılarını birlikte değerlendirdiğimizde ise ülserli İBH hastaları ve ülserli İBH olmayan hastalar arasında serum –doku CMV PCR ve İHC arasında anlamlı fark olmadığını; ülserli İBH hastaları ve ülsersiz İBH hastaları arasında serum-doku CMV PCR ve İHC arasında anlamlı fark olduğunu saptadık. Bu doğrultuda tanıdan bağımsız olarak ülser varlığının fark yarattığını gösterdik. Steroid kullanan ve kullanmayan hastalar kıyaslandığında serum-doku CMV PCR titreleri arasında anlamlı fark saptadık. Anti-TNF kullanan ve kullanmayan hastaları kıyasladığımızda ise serum-doku CMV PCR titreleri arasında anlamlı fark saptamadık. Anahtar Kelimeler: İnflamatuar bağırsak hastalığı, Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Sitomegalovirüs, PCR, İHC