Diyabet tanısıyla izlenen adölesanların yaşamı anlamlandırma algıları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve KARDEŞLER
Danışman: Çiğdem Sarı Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Araştırma, tip 1 diyabet tanısıyla izlenen adölesanların yaşamı anlamlandırma algıları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı korelasyonel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 15 Nisan-25 Aralık 2024 tarihleri arasında belirlenen kriterlerine uyan 120 adölesan oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum, etik kurul izni ve adölesanlar ile ailelerinden yazılı onam alınmıştır. Veriler, “Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Yaşamda Anlam Ölçeği” ve “Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği” kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Bağımsız Guplar t testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis testi, Pearson korelasyon testi ve Basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Adölesanların yaş ortalaması 14,55±2,12 ve %55,8’i erkeklerden oluşmaktadır. Adölesanların Yaşamda Anlam Ölçeği toplam puan ortalaması 48,58±11,33, Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği toplam puan ortalaması ise 121,14±17,89 olarak bulunmuştur. Tip 1 diyabet tanısıyla izlenen adölesanların Yaşamda Anlam Ölçeği toplam puanı ile Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Yaşamda Anlam ölçeği ile Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği alt boyutlarından sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme ve stres yönetimi alt boyutları arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Regresyon analizi sonucunda yaşamda anlam puanının, adölesan yaşam biçimi davranışlarındaki varyansın %19,4’ünü açıkladığı saptanmıştır (Düzeltilmiş R² = 0,194). Tip 1 diyabetli adölesanların yaşamda anlam algılarının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarıyla pozitif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle adölesanların anlam arayışlarını, algılarını destekleyici psikososyal müdahalelerin planlanmasının, sağlıklı yaşam tarzı davranışlarını olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmektedir. Hemşirelik bakımında bütüncül yaklaşımla, diyabet tanısı ile izlenen adölesanların yaşamı anlamlandırma süreçlerine yönelik yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Adölesan, Diyabet, Hemşirelik, Yaşamda anlam, Yaşam biçimi