Okul yöneticilerinin akademik açıdan dezavantajlı öğrencı̇lere yönelik kapsayıcı eğitim rollerinin incelenmesi: Türkı̇ye ve Bangladeş örneklerı̇


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAKİB ABDULLAH IBNE ATAUR

Danışman: Onur Erdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye ve Bangladeş'teki okul yöneticilerinin akademik açıdan dezavantajlı öğrencileri kapsayıcı eğitim sürecine dahil etme yaklaşımlarını incelemektedir. Nitel bir araştırma desenine sahip olan bu çalışma, okul yöneticilerinin deneyimlerini ve uygulamalarını anlamak amacıyla fenomenolojik araştırma yaklaşımını benimsemiştir. Çalışma, yöneticilerin akademik güçlükleri, sistemsel, sosyal ve çevresel etkenlerle ilişkilendirerek nasıl yorumladıklarını ve bunlara nasıl yanıt verdiklerini anlamak üzere Sosyal Engellilik Modeli temelinde yapılandırılmıştır. Veriler, kapsayıcı uygulamalarda deneyimli olan yöneticilerin amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmesiyle, her iki ülkeden 10'ar yönetici ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, farklı toplumsal ve ekonomik koşulların yöneticilerin kapsayıcılık yaklaşımlarını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Türkiye'de yöneticiler genellikle ulusal politikalara uyum göstermekte; öğretmen eğitimi ve kurumsal iş birliklerine öncelik vermektedir. Bangladeş'te ise kaynakların sınırlı olması nedeniyle yöneticiler, kendi geliştirdikleri düşük maliyetli öğretim materyallerine ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliklerine dayalı yaratıcı, yerel çözümler üretmektedir. Her iki ülkede de kültürel engeller dikkat çekmektedir. Türkiye'de bazı veliler kapsayıcı eğitimin akademik başarıyı düşürebileceğinden endişe ederken, Bangladeş'te engelliliğe yönelik olumsuz toplumsal tutumlar hâlen yaygındır. Bulgular, Türkiye'nin daha yapılandırılmış ve politika odaklı bir model benimsediğini, Bangladeş'in ise topluluk temelli yaratıcılıkla öne çıktığını ortaya koymaktadır. Etkili kapsayıcı eğitimin hem güçlü ulusal çerçevelere hem de yerel düzeye uyum sağlayabilecek esnekliğe ihtiyaç duyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her iki ülkenin deneyimleri, kapsayıcı okul ortamlarının geliştirilmesine yönelik değerli içgörüler sunmaktadır. Bu karşılaştırmadan elde edilen bulgular, Bangladeş eğitim sisteminin gelecekte daha öğrenci dostu ve kapsayıcı stratejiler benimsemesine yönelik bir rehber niteliği taşıyabilir.