ORAL YOLLA UYGULANAN DOĞAL TATLANDIRICI STEVİA'NIN DİYABETİK YARA İYİLEŞMESİ VE SERUM ANTİOKSİDAN PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSANUR KUNT
Danışman: Şule Coşkun Cevher
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şeker yerine kalorisiz tatlandırıcıların (NCS) kullanımı diyabet hastaları için son yıllarda popüler bir diyet seçeneği haline gelmiştir. Bu nedenle çeşitli tatlandırıcıların etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik karşılaştırmalı çalışmaların yapılması önemlidir. Bu araştırmada, iki farklı NCS olan Sakkarin ve Stevia'nın hem optimal dozajını belirlemek hem de yara iyileştirici faydalarını araştırmak için diyabetik sıçanlar kullanılmıştır. Bu çalışmada; 36 adet Wistar albino sıçan Streptozotocin (STZ) yoluyla diyabet yapıldıktan sonra rastgele altı gruba ayrılmıştır. Gruplar şu şekildedir; Grup A (diyabet), Grup B (Diyabet+Yara), Grup C (diyabet+yara+250 mg/kg Stevia), Grup D (diyabet+yara+500 mg/kg Stevia), Grup E (diyabet+yara+250 mg/kg Sakkarin), Grup F (diyabet+yara+500 mg/kg Sakkarin). Punch ile sırt yaraları açılmıştır. 7 gün boyunca Stevia ve Sakkarin uygulamaları oral gavaj yoluyla yapıldıktan sonra 7. günün sonunda sıçanlardan kan örnekleri alınmıştır. Serum ve yara dokularındaki oksidatif stres, inflamasyon, protein karbonil (PC) düzeyleri, matriks metaloproteinaz (MMP) düzeyleri ve lipit profilleri gibi biyokimyasal parametreler spektrofotometrik yöntemler ile ölçülmüştür. Histolojik değerlendirmede hematoksilen-eozin ve Maison trikrom boyama teknikleri kullanılmıştır. Her iki NCS de biyokimyasal ve histolojik değerlendirmeler sonrasında yara iyileşmesine olumlu katkıda bulunmuştur. Özellikle 250 mg/kg Stevia uygulamasında yara dokusunda oksidatif stres, inflamasyon, PC ve MMP düzeyleri azalırken yara kapanma oranları ve kollajen birikiminin artması dikkat çekicidir. 250 mg/kg stevia uygulaması yara dokusu oksidatif olaylarını azaltarak, diyabetik yara iyileşmesine pozitif katkı sağlamıştır. Diyabetik yaraların iyileşmesinde 250 mg/kg stevia uygulamasının, 500 mg/kg stevia ve 500 mg/kg sakkarin uygulamasına göre daha etkili olduğu gözlenmiştir. Stevia'nın olumlu etkileri, zengin fenolik bileşikleri ile ilişkilendirilmiştir.