Çeşitli hayvan modellerinde, vajina ve rektumdaki enzim bariyerlerinin değerlendirilmesi ve insan vajina değerleri ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1997
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA İLKNUR PARLATAN
Danışman: FÜSUN ACARTÜRK
Özet:ÖZET Günümüzde biyoteknoloji alanındaki gelişmelerin sonucu olarak peptit ve protein ilaçların üretimi ve tedavide kullanımı oldukça önem kazanmıştır. Ancak bu ilaçların hastaya sistemik verilişinde birçok problemle karşılaşılmaktadır. Peptit ve protein ilaçlar için parenteral yolun hasta açısından zor uygulanan bir yol olması nedeni ile nazal, rektal, bukkal ve vajinal yol gibi alternatif veriliş yolları araştırılmaktadır. Özellikle mukozal yollarla veriliş konusunda yoğun çalışmalar mevcuttur. Fakat bu yollarda oldukça önemli enzimatik bariyerler bulunmaktadır. Bu enzimatik bariyerlerin tanımlanması ile ilgili çok fazla yapılmış çalışma yoktur. Vajina ve rektum geniş yüzey alanı ve zengin damar ağı nedeniyle pek çok etken maddenin emilimi için uygun mukozal bölgelerdir. Fakat bu yollarla verilen peptit ve proteinler, bölgede bulunan enzimler tarafından parçalanmaktadırlar. Bu enzimatik bariyerlerin tanınması ve karakterize edilmesi, bu bakımdan oldukça önem taşımaktadır. Mukozal bölgelerde bulunan enzimatik bariyeri aminopeptidazlar, dipeptidiipeptidaziar ve dipeptidifkarboksil peptidazlar oluşturur. Özellikle aminopeptidazlar rektum ve vajinadan verilmek istenen peptit ve protein ilaçların parçalanmasında oldukça önemli bir rol oynarlar. Vajinal ve rektal yoldan peptit ve protein ilaç formülasyonu tasarlanırken bu bölgelerde bulunan aminopeptidaz aktivitelerinin ve tiplerinin bilinmesi alınacak önlemler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada tavşan, sıçan, kobay vajinal ve rektal homojenatlarında ve insan vajinal homojenatlarında aminopeptidaz N, A ve lösin aminopeptidaz aktiviteleri tayin edilmiştir. Spesifik enzim aktivite tayininde her aminopeptidaz tipi için bağıl spesifik substratiar olan tösrn, alanın ve glutamik asit 4-metoksi-2-naftilamit türevleri kullanılmıştır. Aminopeptidaz enzim aktivite tayini spektroflorimetrik olarak-112- yapılmıştır. Ayrıca bestatin ve puromisin varlığında aminopeptidazların aktivitesinin inhibisyonu incelenmiştir. Spesifik enzim aktivite ve enzim aktivitesinin inhibisyonu çalışmaları sonucunda kullanılan deney hayvalarının vajinal ve rektal dokularında ve insan vajinal dokusunda aminopeptidaz N,A ve lösin aminopeptidazın varolduğu tespit edimiştir Ancak inhibisyonların değerlendirilmesinden sonra aminopeptidaz A'nın tavşan vajinası hariç, diğer dokularda varlığı konusunda tam olarak yargıya varılamamıştır. Rektal ve vajinal aminopeptidaz aktivitesinin en fazla kobayda olduğu ve onu tavşan ve sıçanın izlediği görülmüştür. Sıçan ve kobayda vajinal ve rektal enzimatik aktivite açısından fark görülmezken, tavşanda lösin aminopeptidaz ve aminopeptidaz A açısından fark saptanmıştır. Sonuçlar değerlendirildiğinde, insan vajinasındaki enzimatik aktivite hayvan modellerinden en çok sıçanla benzerlik göstermektedir. Bundan dolayı peptit ve protein yapısındaki ilaçların verilişi konusunda yapılacak karşılaştırmalı çalışmalarda, aminopeptidaz N, aminopeptidaz A ve lösin aminopeptidaz enzimlerinin insana benzerliği açısından, hayvan modeli olarak sıçan önerilebilir.