Millî eğitim uzmanlarının mesleki motivasyon kaynakları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YELİZ DEMİRKALEM
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Millî eğitim uzmanlarının mesleki motivasyon kaynaklarını incelemeyi amaçlayan bu araştırmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 20 millî eğitim uzmanı oluşturmuştur. Çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla yüz yüze toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Millî eğitim uzmanları uzmanlık özlük hakları verilen, uzman statüsünde bulunan kişilerdir fakat görev kapsamları mevzuatla belirlenmiş olmasına rağmen mevzuat dışındaki görevleri de yapmaları beklenildiği için yaptıkları işi çok da uzmanlık olarak değerlendirmemektedirler. Millî eğitim uzmanı denildiğinde akla gelen kavramlar olarak araştırma ve geliştirme, eğitim politikası belirleme, farklı bakış açısı, problem çözebilme, proje yürütme, yenilikler ortaya koyma, nitelikli personel kavramları ön plana çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Herzberg'in çift faktör kuramına göre değerlendirilen millî eğitim uzmanlarının mesleki motivasyon kaynaklarında içsel faktörlerin belirleyici olduğu ortaya çıkmıştır. Uzmanları en çok motive eden durumun mesleki anlamda taşıdıkları sorumluluk olduğu görülmüştür. Herzberg'in çift faktör kuramına göre millî eğitim uzmanlarını motive eden içsel faktörler; sorumluluk, başarı, tanınma, işin kendisi ve yükselme faktörleri şeklinde sıralanırken, hijyen faktörlerden; iş arkadaşları ile uyum, yöneticilerle olan ilişkiler, rahat bir çalışma ortamı ön plana çıkmıştır. Bununla birlikte millî eğitim uzmanları için ücretin motive edici bir faktör olmadığı fakat motivasyonu etkileyen önemli bir hijyen faktör olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca mesleğin bilinirliği ve değer görmesi, yaptıkları işlerin görülmesi, görev tanımına uygun çalışma, daha fazla sorumluluk verilmesi ve çalışmaların takdir edilmesi millî eğitim uzmanlarının motivasyonu etkileyen olumlu faktörler olarak bulgulanırken, her işi yapan memur algısı, görev tanımındaki belirsizlikler, yönetimsel değişiklikler, değer görmeme ve takdir edilmeme gibi durumların motivasyonu olumsuz etkileyen durumlar olduğu ortaya çıkmıştır. Katılımcılar düzenli olarak uzman yardımcısı alımı yapılmaması sebebiyle Millî Eğitim Bakanlığı tarafından millî eğitim uzmanlığına yeteri kadar önem ve değer verilmediğini ifade etmişlerdir. Millî eğitim uzmanları mevzuatta yer alan görev kapsamının önemine dikkat çekmişler ve motivasyon kaynaklarını artıracak bazı önerilerde bulunmuşlardır.