A scoping review of theses and dissertations on language teacher identity in Türkiye (2010-2024)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MELEK KONDAK CAN

Danışman: Kemal Sinan Özmen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Türkiye'de 2010-2024 arasında dil öğretmeni kimliği üzerine yürütülen 57 lisansüstü çalışmayı (40 yüksek lisans, 17 doktora) nitel bir kapsam incelemesiyle ele alır ve hangi yorumlayıcı çerçevelerin kullanıldığı, tezlerin kuramsal katkı üretip üretmediği ile hangi araştırma desenlerinin tercih edildiği sorularına odaklanır. İnceleme Arksey ve O'Malley çerçevesi ile JBI yönergeleri doğrultusunda yürütülmüş, raporlama PRISMA-ScR öğelerine uygun biçimde yapılmıştır. Derlem, YÖK Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) taramalarıyla belirlenmiştir. Uygunluk ölçütleri PCC (Population–Concept–Context) çerçevesine göre tanımlanmış, Türkiye bağlamında yürütülmüş, başlığında "teacher identity", "professional identity" veya "teacher self" ifadelerini içeren, İngilizce yazılmış ve İngilizce Öğretmenliği (ELT) ya da Yabancı Dil Eğitimi (FLT) bölümlerinde tamamlanmış tezleri hedeflemiştir. Tüm metinlere uygulanan nitel içerik analiziyle derlemde kullanılan yorumlayıcı çerçeveler, yapılan kuramsal katkılar ve benimsenen araştırma desenleri haritalanmıştır. Bulgular, yüksek lisans düzeyinde yorumlayıcı çerçevenin açık raporlanmasının sınırlı kaldığını, doktora düzeyinde ise daha açık olduğunu ve çalışmaların çoğunun postyapısalcı ya da eleştirel yönelimlere dayandığını göstermektedir. Doktora tezleri özgün model ya da kuramsal çerçeve önerme konusunda daha üretkenken, bu oran yüksek lisans tezlerinde düşüktür. Yöntemsel olarak derlem ağırlıkla niteldir, durum çalışması deseni öne çıkar; karma ve nicel desenler daha sınırlıdır. Görüşme başlıca veri toplama aracıdır, tematik analiz başlıca çözümleme yaklaşımıdır. Örnekleme genel olarak olasılıksız yöntemlere dayanır, kolayda örnekleme başta gelir, onu amaçlı örnekleme izler. Katılımcıların çoğu fiilen görev yapan yabancı dil öğretmenleridir. Bu çalışma, yorumlayıcı çerçevelerin, kuramsal katkıların ve araştırma desenine ilişkin tüm unsurların açık bir şekilde raporlanmasını önermektedir.