Örgütlerde informal iletişim aracı olarak dedikodu: Sistematik bir derleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİSE GÖKKOYUN
Danışman: Serkan Koşar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortak bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiş birey ve toplulukların oluşturduğu örgüt mekanizmasında iletişim hayati bir öneme sahiptir. Çünkü örgüt içinde mesajların doğru bir şekilde iletilmesi; örgütün verimliliği, etkililiği ve devamlılığının sağlanması açısından vazgeçilemez bir unsurdur. Örgüt içinde iletişim kanallarının tıkanıklığı çalışanları resmî olmayan gruplar kurmaya ve biçimsel olmayan haberleşmeye itmektedir. Biçimsel olmayan iletişim kanalları örgütlerde önemsenmeyen, görmezlikten gelinen hatta engellenmeye çalışılan doğal bir iletişim kanalıdır. Bireyi psikolojik anlamda besleyen ve örgütler için de oldukça büyük bir öneme sahip olan dedikodu kavramı ve iletişim kaynakları hakkındaki çalışmaların tarihi çok eskilere dayanmamaktadır. Özellikle örgüt kültürünün çalışanlar tarafından benimsenmesi, içselleştirilmesi, devamlılığının sağlanmasında dedikodunun önemli bir görevi olduğu ifade edilebilir. Bu yüzden örgütlerde dedikodunun yönetilmesi ve örgüt için faydalı sonuçlar doğuracak şekilde ele alınmasının gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı örgütsel dedikodu konusunda yurt içi ve yurt dışında yapılan araştırmaların sistematik olarak incelenmesidir. Bu araştırmada Google Akademik, TR Dizin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi, EBSCO Host ve ERIC Veri Tabanı üzerinden dedikodu, örgütlerde dedikodu, örgütsel dedikodu, kavramları taranmıştır. Tarama sonucunda bu araştırmaya katkısı olacağı düşünülen örgütsel dedikodu konusunda yurt içi ve yurt dışı yaklaşık 300 araştırma derinlemesine incelenmiştir. Bu incelemenin sonucunda amaca daha iyi bir şekilde hizmet edeceği düşünülen yurt içinde yapılan 90 araştırma ve yurt dışında yapılan 61 araştırma olmak üzere toplamda 151 araştırmanın bulgular kısmında içerik yönünden betimsel analizi yapılmasına karar verilmiştir. Bu araştırmanın bulgularına göre çalışmalar makale ve tezlerden oluşmaktadır. Örgütsel dedikodu konusunda nicel türü araştırmalar ağırlıktadır ve araştırmalarda 2021-2022 yıllarında yoğunlaşma olduğu tespit edilmiştir. Eğitim yönetimi alanıyla ilişkili örgütsel iletişim, örgütsel bağlılık, liderlik ve örgütsel güven kavramlarıyla çalışılmıştır. Dedikodunun nedeni olarak bilme isteği/ihtiyacı, kıskançlık/çekememezlik, sosyal kabul, resmi (formal) iletişim kanallarının yetersiz olması başlıkları sıralanmıştır. Adil ve eşit bir yönetim tarzının olmaması dedikodunun ortaya çıkmasındaki en önemli etken olduğu ve nitekim dedikoduyla kurum içi iletişimi güçlendirerek baş edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dedikodunun örgüt için hem olumlu (bilgi edinme yolu, sosyalleşme aracı) hem de olumsuz (moral ve motivasyon kaybı) yönde etkileri vardır. Sonuç olarak dedikoduyu yok etmek, görmezden gelmek yerine onu yönetmek ve bunun için de stratejiler geliştirmesine yönelik bulgularına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında ilgili çalışma, örgütsel dedikodunun örgütsel iletişim sürecinde etkili ve verimli kullanılması konusunda uygulayıcılara ve araştırıcılara bir yol haritası niteliği taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: İnformal iletişim, dedikodu, örgütsel dedikodu, sistematik derleme.