Bir üniversite hastanesinde takip edilen şizofreni hastalarında işlevsel iyileşme düzeyleri ve ilişkili klinik özellikler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKCENUR ŞİMŞEK AVCI
Danışman: Rukiye Filiz Karadağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde takipli şizofreni hastalarıda kesitsel olarak işlevsellik düzeyi, işlevselliği etkileyen faktörler ve bunların birbirleri ile ilişkisi, metabolik sendrom ve komorbid fiziksel hastalıkların işlevsellik üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlandı. Ağustos 2023 ve Ekim 2024 tarihleri arasında Gazi üniversitesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş şizofreni tanısıyla takip edilen 115 katılımcı araştırmaya dahil edildi. Tüm katılımcılar Sosyodemografik Bilgi Formu, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği, Pozitif ve Negatif Belirtiler Ölçeği, Şizofreni Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği, Şizofreni Hastalarında İşlevsel İyileşme Ölçeği, Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği, bel çevresi, sistolik ve diastolik tansiyon, açlık kan şekeri, trigliserit ve HDL değerleri ile değerlendirildi. Metabolik sendromu olanlarda, olmayanlara kıyasla komorbid fiziksel hastalık, BKİ, ŞBDÖ Soyutlama, Akıl Yürütme ve Problem Çözme alt ölçeği puanları, ŞİİÖ sosyal işlevsellik ve günlük yaşam becerileri alt ölçek puanları açısından anlamlı olarak yüksek fark olduğu görüldü. İşlevselliği yüksek olanlarda, düşük-orta olanlara kıyasla kadın cinsiyet, yüksekokul/üniversite eğitim düzeyi, bir işte çalışma oranı, içgörünün üç bileşeni ölçeği, tıbbi tedaviye uyum oranı ölçeği, şizofreni bilişsel değerlendirme ölçeği, ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma ölçeği, pozitif ve negatif belirtiler ölçeği, şizofrenide işlevsel iyileşme ölçeği açısından anlamlı olarak yüksek fark olduğu görüldü. Yapılan çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda bulgularımız eğitim düzeyinin ve TTUOÖ puanının yüksek olmasının işlevselliği olumlu etkilerken metabolik sendromun, yüksek ŞBDÖ dikkat alt ölçek puanı ve yüksek PANSS negatif belirtiler alt ölçek puanının işlevselliği olumsuz etkilediğini düşündürmektedir. Metabolik parametreler ve MetS'un hem hastaların genel sağlık düzeyi hem de işlevsellik düzeyini olumsuz etkileyebileceği dikkate alındığında hastaların bu parametreler açısından kontrol edilmesi önerilir. İşlevsel iyileşmeye etki eden faktörler literatürde sıkça tartışılmakta olup, çalışma sonuçlarımızın şizofrenide metabolik sendrom ve komorbid fiziksel hastalıkların işlevselliğe etkisinin anlaşılmasına ve bu bağlamda ilaç tedavileri ile psikoterapötik müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunabileceği öngörülmektedir. Yine de bulgularımızın geniş örneklemlerle prospektif çalışılması bu konudaki bilgi birikimini artıracaktır. Anahtar Kelimeler: şizofreni, işlevsellik, işlevsel iyileşme, metabolik sendrom, bilişsel işlevler, depresyon, içselleştirilmiş damgalanma, tedaviye uyum, şizofreni belirtileri