Renal iskemi reperfüzyon hasarında mannitol ve mirabegronun hipoksi ile tetiklenen mekanizmalar ve anjiogenez açısından etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAT KARABACAK
Danışman: SERHAT ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Böbrek perfüzyonunun bozulduğu durumlarda, örneğin miyokard enfarktüsü, şok, böbrek transplantasyonu veya cerrahi işlemler sonrası İ/R (iskemi/reperfüzyon) hasarı, böbrek dokusunda mikrovasküler hasar ve inflamatuar değişimlere sebep olarak böbrek fonksiyon bozukluğuna yol açar. İskemik süreçte serbest radikallerin, böbrek hasarına yol açtığı bilinmektedir. Bu çalışmada rat renal İ/R modelinde mirabegron ve mannitol uygulamalarının İ/R ile ilişkili renal oksidan hasar üzerindeki etkilerini vazodilatasyon ve anjiyogenez mekanizmaları üzerinden araştırmak amaçlanmıştır. 12 haftalık 42 adet Wistar albino türü erkek rat Gazi Üniversitesi Deney Hayvanları Araştırma Merkezi'nden (GÜDAM) temin edilerek, rastgele 7 (n=6) gruba ayrılmıştır (Sham, İ/R, Mannitol, Mirabegron, İ/R+Mannitol, İ/R+Mirabegron, İ/R+Mannitol+Mirabegron). İ/R prosedüründen 4 saat öncesinde 10 mg/kg mirabegron oral gavaj yoluyla, %20'lik mannitol 1 mL dozda iskemiden 15 dakika önce lateral kuyruk venlerinden intravenöz yolla bolus şeklinde verilmiştir. Sağ böbrek renal pedikülünün 30 dakika boyunca oklüde edilmiş, 24 saatlik reperfüzyon sağlanmıştır. 24 saatlik idrarda kreatinin, protein, KIM-1, serumda BUN, kreatinin, KIM-1 ve böbrek dokusunda HIF-1α (Hipoksi ile indüklenen faktör 1-alfa), Kaveolin-1, TIMP-1 ve TIMP-2 (Matriks metalloproteinaz doku inhibitörü 1 ve 2), vasküler endoteliyal büyüme faktörü (VEGF) düzeyleri ölçülmüş, ayrıca böbrek dokularında kaveolin-1, TIMP-1, TIMP-2 düzeyleri immünohistokimyasal boyamalarla değerlendirilmiştir. SPSS paket programı ile gruplar arasındaki farklılıkları ortaya koymak için varyans analizi prosedürü uygulanmıştır. Gruplar arasında 24 saatlik idrar hacmi (p=0,000) ve idrar KIM-1 düzeyleri (p=0,000) bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. İdrar total protein (p=0,113) ve idrar total kreatinin (p=0,052), serum kreatinin (p=0,585), BUN (p=0,688), serum KIM-1 (p=0,658), mGFR (p=0,737) ve ACLARA (p=0,735), böbrek dokusunda HIF-1α (p=0,153), VEGF-A (p=0,491), Kaveolin-1 (p=0,610), TIMP-1 (p=0,284) ve TIMP-2 (p=0,097) düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Histopatolojik olarak İ/R hasarı doğrulanmış, tübüler hasar skorlarında, TIMP-1 ve TIMP-2 yaygınlık ve çarpım skorlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Bu rat renal İ/R modelinde, mannitol, mirabegron ve bunların kombinasyonunun uygulamaları beklenenin aksine anlamlı bir nefroprotektif etki sağlamamıştır. Mannitol ve mirabegron verilen gruplarda serum kreatinin, BUN ve akut tübüler hasar belirteçlerindeki değişim istatistiksel olarak anlamlı bulunmasa da, histopatolojik olarak tübüler nekroz ve interstisyel inflamasyon skorlarını iyileştirmediği, hatta daha kötüleştirdiği gösterilmiştir.