Farklı iklim bölgelerinde konutlardaki çatı şekli ve bina yönünün enerji tüketimi üzerindeki etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAEED MORSALI
Danışman: FERİHA YILDIRIM EKİM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Türkiye'nin farklı iklim bölgelerinde (çok kurak, kurak, yarı kurak, nemli, yarı nemli ve çok nemli) farklı çatı tiplerinin (düz, beşik ve kırma) ve bina yönelimlerinin yalıtımlı ve yalıtımsız binaların enerji verimliliği üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bulgular, mimari tasarım ve enerji optimizasyonuna ilişkin önemli bilgiler ortaya koymaktadır. Çatı tipi enerji tüketimini önemli ölçüde etkilemektedir. Beşik çatılar, özellikle Ankara (70,79 GJ) ve Giresun (64,31 GJ) gibi kurak ve nemli bölgelerde düz ve kırma çatılardan daha düşük enerji kullanımı gösterirken, düz çatılar özellikle yüksek güneş radyasyonu bölgelerinde (örneğin, Adana: 94,81 GJ) en yüksek enerji tüketimine sahiptir. Çalışma, yalıtımın Ankara gibi kuru iklimlerde gece soğutmasını engelleyerek enerji tüketimini artırabileceğini, ancak Giresun ve Rize gibi nemli bölgelerde enerji kullanımını %10'a kadar azaltabildiğini göstermiştir. Bina yönelimi, Adana'daki düz çatılı binalarda %17,83'e varan enerji tasarrufu sağlayarak önemli bir etkiye sahip olmuştur. Kuru iklimlerde, soğutma yüklerini dengelemek için 90° ve 100° gibi optimum yönelimler tercih edilirken, nemli bölgelerde havalandırmayı ve ısı dağılımını iyileştirmek amacıyla 70° ile 100° arasındaki yönelimler daha verimli sonuçlar vermiştir. Araştırma, kuru iklimlerde uygun olmayan yalıtımın gece soğutmasını engelleyerek enerji tüketimini artırabileceğini, buna karşılık nemli iklimlerde yalıtımın performansı artırabileceğini göstermektedir. Bu durum, her bölgenin iklimine uygun yalıtım stratejilerine duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Çalışma ayrıca, enerji tüketimini azaltmak için beşik çatı tasarımını ve optimize edilmiş bina yönelimlerini önermekte, bina tasarımında bölgesel enerji verimliliği kriterlerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.