Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Sistemsel Düşünme Becerilerinin ve Sosyobilimsel Muhakeme Becerilerinin Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE YILMAZ
Danışman: Mahmut Selvi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmen adaylarının sistemsel düşünme becerilerini ve sosyobilimsel muhakeme becerilerini ve aralarındaki ilişkiyi analiz etmektir. Katılımcılar Ankara ilinde bulunan bir devlet üniversitesindeki farklı sınıf seviyelerindeki fen bilgisi öğretmen adaylarıdır. Dokuz basamaktan oluşan Hiyerarşik Sistemsel Düşünme Modeli araştırmanın temelini oluşturmaktadır. On altı kişi ile yürütülen araştırmada veriler Sosyobilimsel Muhakemenin Nicel Değerlendirilmesi (QuASSR) Ölçeği, kavram haritası ve yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Katılımcıların sosyobilimsel muhakeme becerilerini ölçmek amacıyla QuASSR kullanılmıştır. Sistemsel düşünme becerisinin ilk altı basamağını ölçmek için ise QuASSR ölçeğinde yer alan sosyobilimsel senaryo hakkında katılımcılar tarafından çizilen kavram haritaları araştırmacı tarafından geliştirilen rubrik ile değerlendirilmiştir. Sistemsel düşünme becerisinin son üç basamağını ölçmek için gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler önce tematik analiz ile ardından araştırmacı tarafından geliştirilen bir diğer rubrik ile analiz edilmiştir. Araştırma sonunda fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyobilimsel muhakeme becerilerinin orta düzeyde olduğu, en yüksek beceri gösterdikleri alt boyutun bakış açısı edinme ve en düşük beceri gösterdikleri alt boyutun şüphecilik olduğu bulunmuştur. Sistemsel düşünme becerilerinin ise gelişmekte olan düzeyinde olduğu ve en yüksek beceri gösterdikleri basamağın sistemin bileşenlerini tanıma ve en düşük beceri gösterdikleri basamakların sistem içindeki dinamik ilişkileri tanıma ve sistemin döngüsel doğasını anlama olduğu sonucuna varılmıştır. Katılımcıların sistemsel düşünme becerilerinin hiyerarşik bir şekilde ilerlemediği ve sosyobilimsel muhakeme beceri düzeyleri ile sistemsel düşünme beceri düzeylerinin orta-gelişmekte olan şeklinde ilerlediği tespit edilmiştir.