Demans ayırıcı tanısının metabolik bağlantısallık analiziyle değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİH DEMİR
Danışman: ÜMİT ÖZGÜR AKDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada AH ile FTD ayırıcı tanısında beyin PET/MR görüntülerinden elde edilen graf teorisi tabanlı metabolik bağlantısallık analizinin katkısını incelemek; aynı zamanda bu yaklaşımın hem yapısal bağlantısallık analizi hem de SPM12 analizi ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. SPM12 analizinin de kullanımı sayesinde, voksel düzeyindeki tek değişkenli bulgular ile ağ düzeyindeki topolojik değişikliklerin beyinde kortikal alanlarda kapsam düzeyi karşılaştırılabilmiştir. Grup bazında AH ve FTD hastalarına SPM12 analizi uygulandığında, hipometabolik alanlar gözlenmekle beraber bölgeler arası ilişkiyi değerlendirmekte yeri kısıtlıydı. Aynı gruplara metabolik bağlantısallık analizi uygulandığında ise çok değişkenli analiz özelliği sayesinde beyin ağlarındaki daha geniş çaptaki değişiklikleri saptayarak beyinin fonksiyonel özellikleri ve bilişsel aktiviteler hakkında bilgi sağlamıştır. Yöntemsel olarak, BRAPH 2.0 analizi kullanılarak rSUV temelli metabolik ve hacimsel gri cevher ölçümlerine dayalı yapısal bağlantısallık matrislerinden sekiz adet düğümsel metrik elde edilmiş olup, bu metrikler arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Metabolik ve yapısal bağlantısallık analizleri AH ve FTD gruplarında karşılaştırıldığında, metabolik bağlantısallık analizi yapısal bağlantısallık analizine göre daha geniş kapsamlı farklılıklar sergilemekteydi. Metabolik bağlantısallık analizinde tüm düğümsel graf metriklerinde her iki hastalık grubunda anlamlı farklılık içeren paternler mevcut olmakla birlikte yapısal bağlantısallık analizine ait anlamlı farklılık izlenen metriklerin sayısı sınırlıydı. Metabolik ve yapısal bağlantısallık analizleri arasındaki korelasyonu değerlendirmek amacıyla, BRAPH 2.0 ortamında türetilen sekiz düğümsel metrik için kortikal yapılara ait tüm bölgesel değerleri eşleştirilerek Spearman korelasyonu uygulandı. AH-FTD gruplarında katılım katsayısı ve yol uzunluğu gibi metriklerde metabolik–yapısal ölçütler arasında zayıf ile orta düzeyde korelasyonlar saptandı. Bulgular metabolik bağlantısallığın yapısal bağlantısallık analiziyle kısmi bir örtüşme gösterdiğine ve iki modalitenin de tamamlayıcı bilgi sunabileceğini göstermektedir. Metabolik bağlantısallığın nörodejeneratif hastalıklarda erken tanı, hastalık seyri izleme ve tedavi yanıtını değerlendirmedeki etkinliği dikkate alındığında, bu yaklaşımın klinik uygulamalarda daha geniş yer bulacağı öngörülmektedir. Bulgularımız, AH ve FTD gibi süreçlerin erken saptanmasında ve tedavi stratejilerinin yönlendirilmesinde metabolik bağlantısallık analizinin anlamlı bir potansiyel taşıdığını düşündürmektedir. Gelecekte yapılacak daha büyük örneklemli araştırmalarla bu analiz yönteminin klinikteki etkinliğinin daha da arttırılması mümkün olacaktır.