Sol kararlı Türk halk müziği dizilerinin makamsal analizi ve adlandırılmasına yönelik bir model önerisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN TAHSİN SÜMBÜLLÜ

Danışman: AYTEKİN ALBUZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geleneksel Türk Halk Müziği (GTHM) ve Geleneksel Türk Sanat Müziği (GTSM) türleri arasında yapısal ve icrasal farklılıkların var olduğu bilinmektedir. Bu farlılıklara rağmen, geleneksel müzik türlerine yönelik ezgisel, ritimsel özellikler bakımından ortak benzerliklerin var olduğu ve aynı kökten beslendiği fikri kabul edilen yaygın bir görüştür. Bu görüş çerçevesinde, GTHM ve GTSM arasındaki ilişkileri ortaya koymaya yönelik birçok bilimsel araştırma yapılmış ve terminolojik sorunların olduğu tespit edilmiştir.Bu terminolojik sorunlar içerisinde, 1950'li yıllardan sonra ortaya atılan ve Makam kavramına karşılık GTHM dizi adlandırmada kullanılan Ayak kavramının, çözülmeyi bekleyen öncelikli bir problem olduğu görülmektedir. Konu ile ilgili araştırmalarda, ayak kavramı yerine makam, makam dizisi ve yalnız makam adı gibi GTHM dizi adlandırılmasına yönelik öneriler getirilmektedir.Araştırma, GTHM ile GTSM dizilerinden elde edilen nicel verileri karşılaştırarak, var olan kavram kargaşasını çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda; yöntem bakımından, korelasyon yoluyla ilişki saptamaya dayalı ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Nicel verileri elde etmek amacıyla, TRT THM ve TSM repertuarı şarkı ve türkü formundaki sözlü eserler kullanılmıştır. Şarkı ve türkü formundan elde edilen veriler arasında istatistiksel olarak korelasyon ve anlamlılık düzeyine göre ilişki aranmıştır.Araştırma sonucunda, makamsal analiz model önerisine göre; GTSM dizilerinden elde edilen nicel verilerin nitel verilerle paralellik gösterdiği, GTHM' nin makamsal bir müzik olduğu ve GTHM dizilerini yalnız makam adı ya da makam dizisi ile ifade etmenin sakıncası olmadığı nicel veriler doğrultusunda tespit edilmiştir.