Pediatrik onkoloji hastalarında görülen nefrolojik komplikasyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEGÜM YENİLER EKER
Danışman: BAHAR BÜYÜKKARAGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Pediatrik onkoloji hastalarında nefrolojik komplikasyonlar; maligniteye, KT protokollerine, destek tedavilere ve enfeksiyonlara bağlı gelişebilen, morbidite ve mortaliteyi etkileyen multifaktöriyel sorunlardır. Kanserli çocuklarda sağkalım oranlarının artmasıyla birlikte renal etkilenimin erken tanınması önem kazanmış, onko-nefroloji yaklaşımı pediatrik onkoloji izleminin önemli bileşeni haline gelmiştir. Bu çalışmada, lösemi dışı malignite tanısıyla izlenen pediatrik hastalarda nefrolojik komplikasyonların sıklığını, dağılımını ve ilişkili risk faktörlerini değerlendirmek amaçlandı. Retrospektif olarak planlanan çalışmaya, Ocak 2020-Ocak 2025 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Polikliniğinde izlenen 1 ay-18 yaş arasındaki 176 hasta dahil edildi. Hastaların %51,7'si erkekti; ortalama tanı yaşı 91,88±66,07 ay, ortalama izlem süresi 30,16±20,59 aydı. En sık tanılar retinoblastom, SSS tümörleri ve lenfomalardı. Hastaların üçte birinde (n=59, %33,5) nefrolojik komplikasyon gelişti. En sık görülen nefrolojik komplikasyon elektrolit bozukluğuydu (n=32, %18) ve elektrolit bozuklukları içinde hiponatremi (n=22, %68,8) ilk sırada yer aldı. Nefrolojik komplikasyon gelişimi; konvansiyonel KT, vinkristin, etoposid, siklofosfamid, ifosfamid, yüksek doz MTX (hepsi için p<0,001), doksorubisin (p=0,002), KT dışı nefrotoksik ilaç kullanımı ve nötropenik ateş (ikisi için de p<0,001) ile anlamlı ilişkili bulundu. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde yüksek doz MTX'ın nefrolojik komplikasyon riskini 8 kat (OR:8,26; p<0,001), ifosfamidin ise 4 kat (OR:4,03; p=0,028) artırdığı saptandı. 19 hastada ABH (%10,8), 7 hastada (%4) KBH gelişimi görüldü. ABH gelişimi siklofosfamid, ifosfamid (ikisi için de p<0,001), yüksek doz MTX (p=0,002) ve KT dışı nefrotoksik ilaç kullanımı (p<0,001) ile ilişkiliyken; KBH gelişimi sisplatin (p=0,007) ve KT dışı nefrotoksik ilaç kullanımı (p=0,049) ile ilişkiliydi. Ayrıca nefrolojik komplikasyon gelişen hastalarda diğer olgulara göre mortalite oranı anlamlı yüksek görüldü (p<0,001). Sonuç olarak bu çalışma, pediatrik onkoloji hastalarında nefrolojik komplikasyonların yalnızca tedavi sürecinde izlenen ikincil sorunlar olmadığını; aksine mortaliteyi etkileyebilen, morbiditeye sebep olabilen ve prognoz açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken önemli komplikasyonlar olduğunu göstermektedir. Çalışmamızın, pediatrik onkoloji hastalarında nefrolojik komplikasyonların sıklığı, dağılımı ve ilişkili risk faktörlerini ortaya koyarak onkonefroloji alanındaki klinik farkındalığın artmasına ve izlem yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.