Televizyon reklamlarının okul öncesi dönem çocuklarının tüketici davranışlarına etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE ARSLAN
Danışman: SERAP DEMİRİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, televizyon reklamlarının, okul öncesi dönem çocuklarının tüketici davranışlarına etkilerinin incelenmesidir.Araştırma var olan bir durumu betimlemeyi amaçladığından betimsel araştırma türündedir. Çalışmanın evrenini 3 ilçede; 2009-2010 eğitim yılında, Mamak, Yenimahalle, Çankaya'da bulunan bağımsız anaokullarına devam eden 5-6 yaş grubu çocuklar ve ebeveynleri oluşturmuş; olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaca uygun örnekleme ile Mamak İlçesi-Manolya Anaokulu, Yenimahalle İlçesi-Tomurcuk Anaokulu ve Çankaya İlçesi-Cumhuriyet Anaokulu örneklem grubu olarak belirlenmiştir.Araştırmada kullanılan verilerin toplanması için konu ile ilgili literatür ve yapılmış olan çalışmalar taranarak araştırmacı tarafından bir anket formu geliştirilmiştir. Hazırlanan anket uzmanların görüşlerine sunulmuş, görüş ve öneriler alındıktan sonra gerekli düzenlemeler yapılmış, örneklem grubuna uygulamadan önce benzer özellikler taşıyan bir grupta ön uygulama çalışması yapılmıştır. Uygulama aşamasında anket formları araştırmacı tarafından okullardaki grup öğretmenlerine dağıtılmış, öğretmenleri tarafından iletilen anket çocukların anne ya da babaları tarafından doldurulmuş, yine araştırmacı tarafından grup öğretmenlerinden geri toplanmış ve uygun işaretlenmeyen formlar ayıklanmış; 288 anket araştırmaya dahil edilmiştir.Bu çalışmada; çocuğun tüketici davranışlarının cinsiyet, reklamları izleme sıklığı ve annenin öğrenim durumu değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır.Söz konusu değişkenler sınıflama ya da sıralama düzeyinde değişkenler olduğundan, bu ilişkilerin araştırılmasında ki-kare tekniği kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, çocuğun cinsiyeti ve reklamları izleme sıklığına göre reklamını izlediği bir ürünü alışveriş sırasında tanıma durumu arasında anlamlı bir fark olduğu(p<.05); çocuğun cinsiyeti, annenin öğrenim durumu ve reklamları izleme sıklığı değişkenlerine göre marka tercihi yapma (özellikle bir markayı isteme) durumları arasında anlamlı bir fark bulunduğu (p<.05); kız çocuklarının erkek çocuklarına göre daha fazla marka tercihi yaptıkları; çocuğun reklamları izleme sıklığına göre reklamını izlediği ürünü hemen almak istemesi durumu arasında anlamlı bir fark olduğu(p<.05) sonuçlarına ulaşılmıştır.Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda; Çocukların bilinçli medya tüketicileri olabilmeleri ve kendilerini zararlı medya içeriklerinden koruyabilmeleri için gerekli çalışmaların yapılması, yapılan resmi düzenlemelerin yanı sıra medyanın da söz konusu çocuk olduğunda daha hassas davranması ve sosyal sorumluluk ilkelerini göz önünde bulundurması, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte televizyonda gördükleri reklamları incelemesi, sorularına cevap vererek eleştirel bir bakış açısı kazanmalarını sağlamaları önerilebilir.