Tarımsal faaliyetlerde pestisit kullanımının yeraltı suyuna baskı-etki ve hassasiyet (DRASTIC) analizinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM ÜNAL
Danışman: Zeliha Selek
Özet:Bu tez çalışmasında, Manavgat ilçe merkezini içine alan Manavgat yeraltı suyu kütlesi (Antalya Havzası) üzerindeki tarımsal faaliyetlerin pestisit kirliliği üzerindeki baskısı ve bu baskının yeraltı suyu kirliliğine etkisi değerlendirilmiştir. Ardından, pestisit DRASTIC hassasiyet analizi kullanılarak çalışma alanında yaygın olarak kullanılan pestisitlerin yeraltı suyunda oluşturuduğu hassasiyet tespit edilmiştir. Çalışma, tarımsal faaliyetler açısından alınacak önlemlerin, belirlenen pestisit etkisi ve hassasiyeti göz önünde bulundurularak planlanması için yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Çalışma alanının %42'sinde aktif tarım yapılmakta ve yoğun seracılık faaliyetleri yürütülmektedir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda çalışma alanında yüksek tarım baskısı olduğu belirlenmiştir. Pestisit kullanımı, tarımsal verimlilik açısından fayda sağlasa da, yeraltı suyu kirliliği için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. TÜİK verilerine göre bölgede 59 farklı pestisit kullanılmaktadır ve pestisit kullanımı Türkiye genel ortalamasının oldukça üzerindedir. DSİ tarafından gerçekleştirilen yeraltı suyu kalite izlemelerinde, 72 pestisit çeşidinden sadece ikisinin, alachlor ve nicosulfuron, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik'te belirlenen kalite standartlarını aştığı tespit edilmiştir. Bu pestisitlerin varlığı, halk sağlığı açısından ciddi riskler taşımaktadır. Pestisit DRASTIC hassasiyet analizi, çalışma alanının büyük bir kısmının çok yüksek ve yüksek pestisit kirliliği hassasiyetine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Tespit edilen bu yüksek hassasiyet, mevcut durumda tek dönemde gözlenen teyit edilmiş etkinin, ilerleyen dönemlerde artma ihtimalinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilir yönetimi ve yeraltı suyu kalitesinin korunması için önemli bilgiler sunmaktadır. Sonuç olarak, pestisit kirliliği hassasiyeti yüksek olan bölgelerde, insan sağlığını korumak amacıyla gerekli tedbirlerin alınması önemlidir. Sürdürülebilir tarım uygulamaları teşvik edilmeli, pestisit kullanımı konusunda eğitimler verilmeli ve düzenli izleme programları uygulanmalıdır. Bu önlemler, gelecekteki su güvenliğinin sağlanmasında kritik bir rol oynamaktadır.