Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'na başvuran gebelerde yapılan birinci ve ikinci trimester tarama testleri sonuçları ve hastaların takipleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞAN EMRE ŞEN
Danışman: TUNCAY NAS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'na başvuran gebelerde uygulanan birinci ve ikinci trimester prenatal tarama testlerinin sonuçlarına göre hastaların takip süreçlerinde izlenen klinik yaklaşımın değerlendirilmesi ve bu testlerde elde edilen biyokimyasal ile ultrasonografik parametrelerin kötü obstetrik sonuçlarla ilişkisinin araştırılmasıdır. Materyal ve Metod: Bu retrospektif, tek merkezli ve gözlemsel çalışmaya, Gazi Üniversitesi Hastanesi'nde 2020-2023 yıllarında gebelik takibi yapılmış ve birinci ve/veya ikinci trimester prenatal tarama testleri uygulanmış olgular dahil edildi. Araştırma verileri hastane elektronik kayıt sistemi, prenatal tarama ve tanı test raporları, ultrasonografi kayıtları ve doğum sonrası hasta dosyalarının geriye dönük incelenmesiyle elde edildi. Birinci trimesterde maternal serum Beta İnsan Koryonik Gonadotropini (β-Hcg), Gebelik ile İlişkili Plazma Proteini A (PAPP-A), Baş-Popo Mesafesi (CRL), ense saydamlığı (NT); ikinci trimesterde Alfa-fetoprotein (AFP), İnsan Koryonik Gonadotropini (hCG) ve unkonjuge estriol (uE3) düzeyleri değerlendirildi. Tarama testleri sonrası Non-invaziv prenatal test (NIPT), koryon villus örneklemesi (CVS) ve amniyosentez (AS) uygulanma durumları ile gebelik ve neonatal sonuçlar analiz edildi. Bulgular: Çalışmamıza hastanemizde takip edilen 804 hasta dahil edilmiştir. Birinci trimester tarama testi 797 (%99,1), ikinci trimester tarama testi 177 (%22,0), nöral tüp defekti (NTD) tarama testi 770 (%95,8), NIPT 107 (%13,3) olguya uygulandı. Tanı testleri olarak Koryon villus örneklemesi 36 (%4,5) ve amniyosentez 61 (%7,6) olguya uygulandı. Birinci trimester tarama testi 797 olguya uygulanmış olup bunların 588 (%73,8)'i düşük riskli, 209 (%26,2)'u yüksek riskli olarak sınıflandırıldı. Birinci trimester tarama testinde yüksek riskli değerlendirilen 209 olgunun, 63 (%30,1)'ü ikinci Trimester tarama testi, 54 (%25,8)'ü NIPT, 30 (%14,3)'u CVS 28 (%13,3)'i AS, 66 (%31,5)'sı sadece NTD tarama testi ile değerlendirilmiş. NIPT yapılan olguların 2 (%1,9)'sinde, CVS yapılanların 2 (%5,6)'sinde ve AS yapılanların 5 (%8,2)'inde anormal sonuç saptandı. 804 olguda yenidoğan yoğun bakım yatışı oranı 84 (%10,4), kötü APGAR sonucu 46 (%5,7) ve kötü obstetrik sonlanım 134 (%16,6) bulundu. Birinci Trimester Tarama Testinde yüksek riskli değerlendirilen 209 hastada yenidoğan yoğun bakım yatışı oranı 16 (%7,6), kötü APGAR sonucu oranı 16 (%7,6) ve kötü obstetrik sonlanım oranı 35 (%16,7) olarak bulundu (p=>0,05). İkinci Trimester Tarama Testinde yüksek riskli değerlendirilen 53 hastada yenidoğan yoğun bakım yatışı oranı 6 (%11,3), kötü APGAR sonucu 3 (%5,6) ve kötü obstetrik sonlanım 11 (%20,7) olarak bulundu (p=>0,05). Yenidoğan yoğun bakım yatışı olan olgularda doğum haftası, doğum ağırlığı ve doğum boyu anlamlı düzeyde daha düşük bulundu (p <0,001). Kötü APGAR sonucu olan grupta CRL değerinin daha düşük olduğu ve birinci trimester trizomi 13/18 + NT risk dağılımı açısından anlamlı fark bulunduğu saptandı. Prenatal tarama testlerinde kullanılan ikinci trimester AFP ve nöral tüp defekti tarama riski ile kötü obstetrik sonlanım ve düşük doğum ağırlığı arasında ilişki gösterebildiği izlendi. Sonuç: Tarama testlerinde yüksek risk saptanmasına rağmen, hastaların bir kısmı ileri tarama ve tanı testlerine yönelmemektedir. Bu durum, tanı süreçlerinde aksaklık olduğunu ve sağlık sistemi üzerinde gereksiz yük oluşturduğunu düşündürmektedir. Bunun yanında prenatal tarama testleri yalnızca fetal kromozomal anomaliler açısından risk belirlemede değil, aynı zamanda obstetrik komplikasyonların erken dönemde öngörülmesinde de yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: prenatal tarama, birinci trimester testi, ikinci trimester testi, NIPT, amniyosentez, obstetrik sonuçlar