Lego® Mindstorms® ile Desteklenen Astronomi Eğitiminin Özel Yetenekli Öğrencilerin Problem Çözme Becerilerine, Bilimsel Yaratıcılıklarına ve Astronomi Kavramlarına Yönelik Algılarına Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE BABAOĞLU
Danışman: Ezgi Güven Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı Lego® Mindstorms® destekli astronomi eğitiminin özel yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin bilimsel yaratıcılıkları, problem çözme becerileri ve astronomi kavramlarına yönelik algıları üzerine etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Çalışmanın bir diğer amacı ise, öğrencilerin, Lego® Mindstorms® destekli astronomi eğitimi ile gerçekleştirilen etkinliklerin öncesi ve sonrasında, astronomi kavramlarını nasıl algıladıklarını ortaya çıkarmaktır. Ayrıca, bu araştırma kapsamında öğrencilerin aldıkları eğitimin astronomi kavramlarına yönelik tecrübe ve deneyimlerine katkı sağlayıp sağlamadığını belirlemek de amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz döneminde Konya İli'nde bilim ve sanat merkezine devam eden Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme-1 (5. sınıf) düzeyinde 78 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 40 tanesi deney grubunu; 38 tanesi ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Çalışmanın nitel boyutunda ise deney grubunda bulunan 12 öğrenci ile çalışılmıştır. Bu araştırmada hem nicel hem de nitel yöntemlerden faydalanılmıştır. Çalışmaya katılacak öğrencilerin problem çözme becerileri ve bilimsel yaratıcılıklarını ölçmek için yarı deneysel yöntemlerden denkleştirilmemiş kontrol gruplu ön test- son test deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde çalışmaya katılan öğrencilerin algılarını ortaya çıkarmak için fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci deney ve kontrol gruplarında eşit olacak şekilde 28 ders saati boyunca devam ettirilmiştir. Deney grubunda astronomi konularının öğretimi Lego® Mindstorms® ile desteklenirken, kontrol grubunda astronomi konuları Bilim ve Sanat Merkezi Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'na göre işlenmiştir. Araştırmanın nicel bölümünde veri toplama araçlarını İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri ve Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği oluşturmaktadır. Ölçekler öğrencilere uygulama sürecinin başında ve sonunda ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde öğrencilerin algılarını belirlemek için veri toplama aracı olarak çizim tekniği tercih edilmiştir Öğrencilerden "evren, galaksi, Güneş sistemi, astronomi birimi, ışık yılı, uzayda yaşam, uzay robotu, astronomi ve astroloji (sahte bilim)" kavramları ile ilgili düşüncelerini yansıtan çizim yapmaları ve çizimlerinin altına nedenini açıklayarak betimlemeleri istenmiştir. Çalışmanın bir diğer veri toplama aracı ise yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Araştırmanın etkinliklerin uygulanmasını içeren bölümü tamamlandıktan 4 hafta sonra 8 öğrenci ile odak grup görüşmesi yapılmış ve uygulama süreci sonlandırılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 26 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Nitel veriler içerik analizine uygun biçimde tema ve kodlara göre kategorize edilmiştir. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlar, Lego® Mindstorms® destekli astronomi eğitimi ile öğrenim gören deney grubu ve Bilim ve Sanat Merkezi Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile öğrenim gören kontrol grubu öğrencilerinin problem çözme becerileri puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığını; fakat, bilimsel yaratıcılık puan ortalamaları arasında ise anlamlı bir farklılık olduğunu göstermiştir. Çalışmadan elde edilen nitel verilerin sonuçları ise özel yetenekli öğrencilerin Lego® Mindstorms® destekli astronomi etkinlikleri sayesinde belirlenen kavramlara yönelik algılarının bilimsel olarak olumlu yönde değiştiğini, öğrencilerin bilim- sahte bilim ayrımına varabildiklerini ve Lego® Mindstorms® kullanılan fen bilimleri derslerine karşı olumlu görüşler geliştirdiklerini ortaya çıkarmıştır.