Yapay olarak oluşturulan çürükten-etkilenmiş dentine üniversal bir adeziv sistemin makaslama bağlanma dayanımında hava-partikül aşındırma tekniklerinin etkisi
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN BAŞERDEM
Danışman: CEMİLE KEDİCİ ALP
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, yapay olarak oluşturulan çürükten-etkilenmiş dentin (ÇED) üzerinde farklı hava-partikül aşındırma tekniklerinin üniversal bir adeziv sistemin makaslama bağlanma dayanımı üzerindeki etkisini değerlendirmek ve dentin yüzeylerinde meydana gelen morfolojik değişiklikleri taramalı elektron mikroskobu (SEM) analizi ile incelemektir. Çalışmada molar dişlerden edilen 180 örnek makaslama bağlanma dayanımı testi için, 24 örnek ise SEM analizi için kullanıldı. Makaslama bağlanma dayanımı için 180 örnek sağlam dentin (SD) ve yapay olarak oluşturulan çürükten-etkilenmiş dentin (ÇED) olmak üzere iki ana gruba ayrıldı. Dişlerin oklüzal 1/3'ü, dentinin açığa çıkarılması amacıyla su soğutması altında elmas disk yardımıyla uzaklaştırıldı. Standart dentin yüzeyi elde etmek amacıyla oklüzal yüzeyler, su soğutması altında 600 grit silisyum karbür (SiC) zımpara kağıdı kullanılarak 12 rpm hız ve sabit basınç altında 5 saniye boyunca aşındırıldı ve böylece yapay smear tabakası oluşturuldu. ÇED oluşturmak amacıyla pH-döngüsü yöntemi uygulandı ve oluşan demineralizasyon, swept-source optik koherens tomografi (SS-OCT) ile doğrulandı. Makaslama bağlanma dayanımı testi için 12 adet çalışma grubu oluşturuldu ve her grupta 15 örnek olacak şekilde hazırlandı (n=15). Her iki dentin tipinde de Grup 1 ve Grup 7'ye herhangi bir yüzey işlemi uygulanmamış olup Grup 2 ve Grup 8'e alüminyum oksitin 53 μm boyutundaki partikülü, Grup 3 ve Grup 9'a alüminyum oksitin 29 μm boyutundaki partikülü, Grup 4 ve Grup 10'a alüminyum trihidroksit partikülü, Grup 5 ve Grup 11'e yumuşak sodyum bikarbonat partikülü, Grup 6 ve Grup 12'ye biyoaktif cam partikülü Aquacare Twin(Velopex, İngiltere) Dental Hava Aşındırma Ünitesi ile uygulandı. Ardından üniversal adeziv sistem (G2-Bond/GC Corporation, Tokyo, Japonya) ve rezin kompozit (3M/Solventum Filtek Z250 A2 rengi) kullanılarak restorasyonlar yapıldı. Makaslama bağlanma dayanımı testi için universal test cihazı (Instron) kullanıldı. Dentin yüzeylerindeki yapısal değişiklikleri emisyonlu taramalı elektron mikroskobu (FE-SEM; HITACHI SU5000) ile değerlendirildi. Çalışmanın sonuçlarına göre tüm gruplarda SD'nin makaslama bağlanma dayanımı değerleri ÇED'den istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Farklı hava-partikül aşındırma teknikleri arasında bağlanma dayanımı açısından farklılıklar gözlendi. Her iki dentin tipinde de en yüksek bağlanma dayanımı değerleri biyoaktif cam grubunda elde edilirken, en düşük değerler yumuşak sodyum bikarbonat grubunda gözlendi. Sağlam dentinde biyoaktif cam grubunun bağlanma dayanımı diğer tüm yüzey işlem gruplarından anlamlı derecede yüksek bulundu (p < 0,025). Çürükten-etkilenmiş dentinde ise biyoaktif cam grubu en yüksek ortalama değeri gösterirken ve yalnızca yumuşak sodyum bikarbonat grubuna göre anlamlı farklılık izlendi. SEM incelemelerinde, hava-partikül aşındırma uygulamalarının dentin yüzey morfolojisinde partikül tipine bağlı değişiklikler oluşturduğu gözlendi. Sonuç olarak, hava-partikül aşındırma tekniklerinin üniversal adeziv sistemin dentine bağlanma dayanımı performansını etkileyebildiği ve bu etkinin kullanılan partikül tipine bağlı olarak değiştiği görüldü. Biyoaktif cam uygulaması hem sağlam dentinde hem de çürükten-etkilenmiş dentinde en yüksek bağlanma dayanımı değerlerini gösterdi. Ayrıca çürükten-etkilenmiş dentinin tüm yüzey işlem gruplarında sağlam dentine kıyasla daha düşük bağlanma dayanımı gösterdiği belirlendi.