Deprem sonrası hemşirelere uygulanan bilinçli farkındalık temelli sanat terapisinin duygu düzenleme güçlüğü, tükenmişlik ve psikolojik esneklik düzeyine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehtap AĞAÇ
Danışman: Sultan Ayaz Alkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, bilinçli farkındalık temelli sanat terapisinin deprem sonrası hemşirelerin duygu düzenleme güçlüğü, tükenmişlik ve psikolojik esneklik düzeylerine etkisini incelemek amacıyla paralel grup randomize kontrollü deneysel bir tasarım ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubuna büyük ölçekli bir deprem sonrasında bir Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde görev yapan 46 hemşire dahil edilmiştir. Araştırma 44 hemşire (girişim: 21, kontrol: 23) ile tamamlanmıştır. Veriler Katılımcı Bilgi Formu, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Psikolojik Esneklik Ölçeği ile toplanmıştır. Girişim grubuna beş oturumdan oluşan bilinçli farkındalık temelli sanat terapisi programı uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir girişim yapılmamıştır. Veri toplama araçları her iki gruba girişim öncesi (ön test), girişim sonrası (son test), 3. ay (birinci izlem) ve 6. ayda (ikinci izlem) uygulanmıştır. Veriler ki-kare testi, iki faktörlü karma tasarımlı ANOVA ve Bonferroni çoklu karşılaştırma testi ile analiz edilmiştir. İki yönlü karma tasarımlı ANOVA, duygu düzenleme güçlüğü ve psikolojik esneklikte grup*zaman etkileşiminin anlamlı olduğunu (p<0,05) ortaya koymuştur. Bilinçli farkındalık temelli sanat terapisi sonrası girişim grubunun duygu düzenleme güçlüğü ve psikolojik esneklik son test ve birinci izlem testi ortalama puanlarında kontrol grubuna göre anlamlı iyileşmeler olduğu gözlenmiştir. Girişimin etki büyüklüğünün duygu düzenleme güçlüğü (F = 8,351; η² = 0,166) ve psikolojik esneklik (F = 6,449; η² = 0,133) için geniş olduğu bulunmuştur. Bulgular, bilinçli farkındalık temelli sanat terapisinin deprem sonrası hemşirelerin duygu düzenleme becerilerini ve psikolojik esnekliklerini geliştirmede etkili olduğunu, ancak tükenmişlik düzeyini etkilemediğini göstermektedir. Bu doğrultuda, bilinçli farkındalık temelli sanat terapisinin travma sonrası durumlarda hemşirelerin ruh sağlığını desteklemek amacıyla grup temelli uygulanması ve belirli aralıklar ile tekrarlanmsı önerilmektedir. Araştırma ClinicalTrials.gov'da (NCT06706505) kaydedilmiştir.