İlköğretim ikinci kademede dil bilgisi öğretiminde terim sorunu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGE ÖCAY
Danışman: NECATİ DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı; ilköğretim ikinci kademede yer alan 5, 6, 7, 8. sınıf öğrencileri için MEB Yayınları ve diğer yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitapları ile Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan kazanım kavrama testleri, beceri temelli testler, çalışma fasikülleri, çalışma soruları, çalışma sayfalarında yer alan dil bilgisi terimlerinin farklılığını saptamaktır. Nitel özellik taşıyan, betimsel bir araştırma olan bu çalışmada araştırmanın inceleme nesnelerini; 5. Sınıf Anıttepe Yayıncılık'a ait ders kitabı, 6. sınıf seviyesinde hazırlanan MEB Yayınlarına ait iki ders kitabı ve Ata Yayıncılık'a ait ders kitabı, 7. sınıf seviyesinde hazırlanan MEB Yayınlarına ait iki ders kitabı ve Özgün Yayınevi tarafından hazırlanan ders kitabı, 8. Sınıf MEB Yayınlarına ait ders kitabı ile ÖDSGM (Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü) tarafından hazırlanan kazanım kavrama testleri, beceri temelli testler, çalışma fasikülleri, çalışma soruları, çalışma sayfaları oluşturmaktadır. Verilerin toplanması amacıyla doküman incelemesi tekniği seçilmiştir. Dil bilgisi terimlerinde MEB kaynakları arasında referans bir kaynak olmamasından terimler, Zeynep Korkmaz tarafından hazırlanan Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü esas alınarak incelenmiştir. Çalışmanın sonunda; 5. sınıf kazanımlarında kök teriminin iki farklı terimle, yapım eki teriminin beş farklı terimle; ses olaylarından yumuşamanın üç farklı terimle, ünsüz uyumunun dört farklı terimle, ünlü düşmesinin üç farklı terimle, ünsüz türemesinin iki farklı terimle, ünlü daralmasının ise tek terimle karşılandığı saptanmıştır. 6. sınıf kazanımlarında ad teriminin üç farklı terimle, sıfat teriminin dört farklı terimle, ad tamlamalarının iki farklı terimle, sıfat tamlamalarının iki farklı terimle, edatların dört farklı terimle, bağlaçların ve ünlemlerin tek terimle; basit kelime, türemiş kelime, birleşik kelime terimlerinin tek terimle, zamirlerin beş farklı terimle yer aldığı saptanmıştır. 7. sınıf kazanımlarında fiil teriminin iki farklı terimle, bildirme kiplerinin üç farklı terimle, tasarlama kiplerinin dört farklı terimle, şahıs eki teriminin iki farklı terimle, fiilde zaman kayması teriminin üç farklı terimle; basit fiil, türemiş fiil, birleşik fiil terimlerinin tek terimle, zarf teriminin iki terimle, kılış teriminin iki terimle, oluş ve durum fillerinin tek terimle yer aldığı saptanmıştır. 8. sınıf kazanımlarında çekimsiz fiil teriminin iki farklı terimle; çekimsiz fiillerin alt başlıklarından olan ad-fiilin üç terimle, sıfat-fiil ve zarf-fiil terimlerinin iki farklı terimle, dolaylı tümleç ve zarf tümlecinin iki farklı terimle yer aldığı saptanmıştır. Cümle türleri ile ilgili ise sınıflandırmada farklılık bulunduğu ve Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü'nde yer almayan terimlere ve sınıflandırmalara yer verildiği saptanmıştır. Çalışmanın sonunda, terimlerle ilgili ulaşılan sonuca yönelik önerilere ve ilgili alan dâhilinde yapılabilecek çalışma önerilerine yer verilmiştir.