Okul yöneticilerinin davranışlarının eylem kimlikleme kuramı çerçevesinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZDEN GÖKÇE US
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eylem kimlikleme kuramına göre eylemlerin beynimizdeki kimliklenme ya da temsil edilme şekli birbirinden farklılık göstermektedir (Vallacher ve Wegner, 1987). Eylem akışı içinde kişiye "Ne yapıyorsun?" sorusu yöneltildiğinde kişi içinde bulunduğu duruma göre eylemi açıklar ve bu açıklama eyleme dair bir kimlik oluşturur (Vallacher ve Wegner, 1985). Eylem kimlikleme muhtemel olan birçok kimlik arasından içinde bulunulan ana, sahip olunan duygu ve düşünce dünyasına göre uygun olanın seçilmesini ifade etmektedir (Turhan ve Erol, 2017). Bu bağlamda, alandaki çalışmalar incelendiğinde okul yöneticilerinin eylem kimliklemelerine dair bir araştırma olmadığı görülmektedir. Öğrenciler, öğretmenler ve akademisyenler üzerine yapılan çalışmalardan yola çıkarak okul yöneticilerinin icra ettikleri görevleri kimlikleme şekillerini öğrenmek yönetim olgusuna dair kapsayıcı bir bakış açısı elde edilmesini sağlamada önemli görülebilir. Bu araştırma, okul yöneticilerinin davranışlarına yükledikleri anlamları eylem kimlikleme kuramı çerçevesinde ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla eylem kimliklemenin okul yöneticileri açısından anlamı ve doğası detaylı şekilde betimlenmesi amaçlanmıştır. Okul yöneticilerinin eylem kimliklemelerini incelemeyi ve yorumlamayı amaçlayan bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinde fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Ankara ili merkez ilçelerinde görev yapmakta olan 15 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Öncelikle araştırmanın amacına uygun doğru verinin toplanabilmesi için ölçütler belirlenmiş ve ölçüt örnekleme ile katılımcı grubun oluşturulması hedeflenmiştir. Kartopu örnekleme yöntemi, geleneksel bir örnekleme aracı olmanın ötesinde, bilgi üretiminde aktif bir süreç olarak değerlendirir (Noy, 2008). Araştırma sonuçlarına göre okul yöneticileri yönetim kavramına liderlik, ilham vermek, korumak, sorumluluğu paylaşmak kavramları ile bağdaştırmaktadırlar. Okul yöneticilerinin eğitimsel, sosyal, kültürel, bürokratik, idari ve yönetimsel alanlarda görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Okul yöneticileri öğrenci iyi oluşuna dair işleri ve öğrencinin akademik başarısını yukarı çekmeyi önemsemektedirler. Okul yöneticilerinin eylemlerini üst düzeyde kimliklemeye yönelimleri vardır. İçsel motivasyonu yüksek olan kişiler eylemlerini üst düzeyde kimlikleme eğilimindedirler. Sevgi ve saygı ihtiyacı eylemleri üst düzey kimlikleme yapmadaki en motive edici unsurdur. Okul yöneticileri kendilerini ait hissetmedikleri, rutine binen, onları asıl görevleri olan eğitimsel görevlerden alıkoyan bürokratik eylemleri alt düzeyde kimliklemektedirler.