Deneysel Otistik Fare Modelinde Trans-auriküler Nervus Vagus Stimülasyonunun Enterik Sinir Sistemi Sinaps Gelişimi ve Bağırsak Morfolojisi Üzerine Olan Etkilerinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ ESMA BARÇ
Danışman: Meltem Bahçelioğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, deneysel otistik fare modelinde, trans-aurikular nervus vagus stimülasyon uygulaması yapılmıştır. Otistik ve trans-aurikular nervus vagus stimülasyon uygulanmış farelerin duodenum ve jejunum morfometrisi incelenmiştir. Bununla beraber duodenum ve jejunum'da enterik sinir sistemindeki sinaps değişiklikleri, neuroligin-1 ve neurexin-2'nin immunopozitivitesi yoğunluğu H-skoru ile değerlendirilmiştir. Çalışmamızda üç grup halinde toplam yirmi dört tane erkek C57BL/6 fare kullanılmıştır. Kontrol grubunda toplam sekiz adet erkek fare çalışmaya alınmıştır. Bu gruba herhangi bir şekilde cihaz ya da ilaç uygulaması yapılmamıştır. Toplam on iki adet olan gebe farelere 12,5. günde otizmli yavrular doğurmaları için valproik asit gavaj yöntemiyle uygulanmıştır. Otizm spektrum bozukluğu gelişen on altı erkek yavru fare çalışma grubuna alınmıştır. Bu farelerin sekizine trans-aurikular nervus vagus stimülasyonu uygulanmıştır. Kontrol grubu, otizm grubu ve trans-aurikular nervus vagus stimülasyon uygulanan grup yedi gün sonra sakrifiye edilmiş, duodenum ve jejunum dokuları alınmıştır. Dokulara; hemotoksilen&eozin boyaması yapılarak morfometrik ölçümleri, immunohistokimyasal boyama yapılarak neuroligin-1 ve neuroxin-2 ekspresyonlarının immunopozitivitesinin yoğunluklarına H-skoru ile bakılmıştır. Bu çalışmada morfometrik ölçümlerde; duodenum ve jejunum'un tüm duvar, mukoza, submukoza kalınlıkları ve iç sirküler-dış longitudinal kas kalınlıkları değerlendirilmiştir. Otizm spektrum bozukluğu olan farelerde bu morfometrik ölçümlerin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalma göstererek incelmiş olduğu belirlenmiştir. Trans-aurikular nervus vagus stimülasyonu uygulanan grupta morfometrik ölçümlerin değerlendirilmesi sonucunda dokularda kontrol grubuna yakın kalınlaşmalar saptanarak istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olduğu izlenmiştir. İmmunohistokimyasal yöntemle neuroligin-1 ve neurexin-2 ekspresyonlarının immunopozitivitesinin yoğunlukları H-skoru ile yorumlanmıştır. Otizm grubunda kontrol grubuna göre neuroligin-1 ve neurexin-2 ekspresyonlarında azalma, trans-aurikular nervus vagus stimulasyonu uygulanan grupta ise istatistiksel olarak anlamlı bir artışın meydana geldiği saptanmıştır. Sonuç olarak; trans-aurikular nervus vagus stimülasyon uygulamasının otizmli farelerde enterik sinir sistemi sinaps gelişimini artırdığı ve bağırsak morfolojisinin düzelmesine yol açarak iyileşme etkisi gösterdiği incelenmiştir.