Kurşun stresinin patlıcanda ticari anaçlar ve bazı yerel genotiplerin gelişimi üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEVLÜDE NUR TOPAL

Danışman: MURAT EKİCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ağır metal toksisitesi günümüzdeki en ciddi çevre problemlerinden biridir. Ağır metallerin yüksek konsantrasyonları bitkiler ve toprakta yaşayan diğer tüm organizmalarda toksik etki yaratır. Bu zararlı etkiler bitkinin gelişme evresinde ve sonrasında birçok fizyolojik ve biyokimyasal zararlara sebep olur. Bitkilerde toksik etki yaratan ağır metallerden biride kurşun (Pb) metalidir ve bitkilerde birçok zarara sebep olur. Biyotik stres ajanlarına direnç sağlamak için kullanılan anaçlar, abiyotik stres kaynaklarından biri olan ağır metal stresi için de bir çözüm olarak görülmüştür. Bu tez çalışmasının amacı, yerel gen kaynaklarından geliştirilmiş olan ıslah hatlarının, Kurşun(Pb) ağır metali stresine karşı olan tepkilerini saptamaktır. Genotiplerinin kurşun (Pb) stresine karşı dayanım durumları belirlenirken ticari olarak üretilmiş patlıcan anaçları ile kıyaslamalar yapılmıştır. Çalışmada 4 kültür patlıcanı (S. melongena: Burdur Merkez, Mardin Kızıltepe, Artvin Hopa ıslah hatları ve Kemer çeşidi) ve 6 adet yabani patlıcan türü veya hibritlerinden oluşmuş olan anaçlar (AGR-703, Doyran, Hawk, Hikyaku, Köksal-F1 ve Vista-306) kullanılmıştır. Patlıcan fideleri 4-5 gerçek yaprak aşamasına geldikten sonra bitkilere 0, 150 ve 300 ppm Pb çözeltisi (Pb(NO3)2) uygulanmış ve uygulama 20 gün sürdürülmüştür. Hasat edilen bitkilerde ve yeşil aksam yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, kök uzunluğu ve gövde yüksekliği, klorofil ve mineral element analiz miktarları belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Köksal F1 ve AGR-703 anaçlarının Pb toleransı diğer ticari anaçlara göre daha yüksek bulunmuştur. Abiyotik stres toleransı yüksek Mardin Kızıltepe ve Burdur Merkez genotiplerinin kurşun dozu arttıkça toleransları azalmıştır. Artvin Hopa ve Kemer ise diğer anaçlara göre en çok etkilenen genotipler olmuştur.